مېڭىش ۋە سوزۇلما
يالۇغلىنىش: ئىلىم نېمە دەيدۇ

نېمە ئۈچۈن يالۇغلىنىش مېڭىدىغان ھەر بىر كىشى ئۈچۈن مۇھىم

«يالۇغلىنىش» سۆزى قورقۇنچلۇق ئاڭلىنىدۇ، ئەمما جەريياننىڭ ئۆزى ھاياتلىق ئۈچۈن زۆرۈر. بارمىقىڭىزنى كەسكەندە ياكى توڭلاپ كېسەل بولغاندا، ئىممۇنىتېت سىستېمىسى ئۆتكۈر يالۇغلىنىشنى قوزغايدۇ: قان ئېقىشى، شىش، يېنىك ئاغرىق. بۇ — بەدەننىڭ ئەسلىگە كېلىشىگە ياردەم بېرىدىغان نورمال، پايدىلىق ۋە ۋاقىتلىق ئىنكاس. مەسىلە يالۇغلىنىش ئۆچمەي، ئايلار ۋە يىللارغىچە تۆۋەن دەرىجىدە كۆيۈپ تۇرغاندا باشلىنىدۇ. دەل مۇشۇ سوزۇلما يالۇغلىنىش ئېغىر كېسەللىكلەر بىلەن مۇناسىۋەتلىك. شۇڭا ئۇنى چۈشىنىش ھەر بىر كىشى ئۈچۈن مۇھىم.

بۇ ماقالىدە سوزۇلما ئاجىز يالۇغلىنىشنىڭ ساغلام ئۆتكۈر يالۇغلىنىشتىن نېمە پەرقى بارلىقىنى، مۇنتىزىم مېڭىشنىڭ C-رېئاكتىپ پروتېئىن ۋە ئىنتېرلېيكىن-6 قاتارلىق يالۇغلىنىش كۆرسەتكۈچلىرىنى ۋاقىت ئۆتۈشى بىلەن قانداق تۆۋەنلىتىدىغانلىقىنى ۋە نېمە ئۈچۈن ھەتتا بىر يېرىم سائەتلىك سەيلىنىڭمۇ يۇمشاق يالۇغلىنىشقا قارشى تەسىرى بارلىقىنى كۆرۈپ چىقىمىز. مۇسكۇل ھەققىدە ھەقىقىي يالۇغلىنىشقا قارشى ئەزا سۈپىتىدە، ئۇزۇن ئولتۇرۇشنىڭ زىيىنى ھەققىدە سۆزلىشىمىز ۋە ئىلىمنىڭ قەيەردە سەۋەب، قەيەردە پەقەت مۇناسىۋەت كۆرىدىغانلىقىنى سەمىمىي تىلغا ئالىمىز. يۇقىرى ۋەدىسىز، پەقەت كۈندىلىك تۇرمۇش ئۈچۈن ئەمەلىي يوليورۇقلار. بىز بولۇپمۇ ۋاقتى تار كىشىلەرگە كىچىك بولسىمۇ ئېنىق قەدەم تاشلاشقا ياردەم بەرمەكچىمىز.

ئۆتكۈر ۋە سوزۇلما يالۇغلىنىش — بىر نەرسە ئەمەس

ئۆتكۈر يالۇغلىنىش — جاراھەت ياكى ئىنفېكسىيەگە تېز ۋە ئېنىق ئىنكاس. ئۇ يالقۇنلاپ، ئۆز ئىشىنى قىلىپ، بىر قانچە كۈندە ئۆچىدۇ. سوزۇلما ئاجىز يالۇغلىنىش باشقىچە: ئۇ جىمجىت، ئېنىق ئالامەتسىز، ۋە دائىم تۆۋەن دەرىجىدە ساقلىنىدۇ. ئۇنى ئارتۇق ئېغىرلىق، ھەرىكەتسىزلىك، ناچار ئۇيقۇ، تاماكا ۋە بېسىم ئوزۇقلاندۇرىدۇ. ۋاقىت ئۆتۈشى بىلەن بۇنداق ئاساسىي يالۇغلىنىش قان تومۇر ۋە توقۇلمىلارنى زەخىملەندۈرىدۇ، شۇڭا ئۇ ئاتېروسكلېروز، 2-تىپ دىئابېت ۋە باشقا بىر قاتار سوزۇلما ھالەتلەر بىلەن مۇناسىۋەتلىك.

ئاساسلىق خۇلاسە ئاددىي: ھەرىكەت يالۇغلىنىشقا بىر ۋاقىتتا ئىككى خىل ھالەتتە تەسىر كۆرسىتىدۇ. بىر سەيلىدىن بولىدىغان تېز، ئۆتكۈر تەسىر بار ۋە مۇنتىزىم ئادەتتىن بولىدىغان ئاستا، توپلىنىدىغان تەسىر بار. ئىككىسىمۇ مۇھىم. بىر سەيلى سوزۇلما يالۇغلىنىشنى ساقايتمايدۇ، ئەمما ئۇنىڭغا قايتا-قايتا، ھەپتىلەر ۋە ئايلار داۋامىدا چىقسىڭىز، نۇرغۇن كىشىدە يالۇغلىنىش كۆرسەتكۈچلىرىنىڭ ئاساسىي دەرىجىسى ئاستا-ئاستا تۆۋەنلەيدۇ. دەل مۇنتىزىملىق، بىر قېتىملىق قەھرىمانلىق ئەمەس، ئاساسلىق ئىشنى قىلىدۇ. ئەكسى تەرىپىنىمۇ چۈشىنىش مۇھىم: بىر سەيلىدىن كېيىن كۆرسەتكۈچلەر قىسقا ۋاقىتقا ھەتتا ئازراق ئۆرلىشى مۇمكىن، چۈنكى ھەرقانداق جىسمانىي ئىش مۇسكۇل ئۈچۈن يېنىك بېسىم. ئەمما دەل مۇشۇ يۇمشاق بېسىمغا جاۋابەن بەدەن ۋاقىت ئۆتۈشى بىلەن ئىممۇنىتېتىنى تېخىمۇ تىنچ تەڭشەيدۇ ۋە ئوتتۇرا ئاساسىي يالۇغلىنىش دەرىجىسى تۆۋەنلەيدۇ. شۇڭا پايدىنى بىر كۈن ياكى بىر تەكشۈرۈش بىلەن باھالىماڭ — ئادەتكە پۈتۈنلەي، ھەپتە ۋە ئايلار دائىرىسىدە قاراڭ.

• ئۆتكۈر يالۇغلىنىش — قىسقا، پايدىلىق، ساقىيىشقا ياردەم بېرىدۇ.
• سوزۇلما ئاجىز يالۇغلىنىش — جىمجىت، ئۇزۇن، تومۇر ۋە توقۇلمىنى زەخىملەندۈرىدۇ.
• ئۇنى ھەرىكەتسىزلىك، ئارتۇق ئېغىرلىق، ناچار ئۇيقۇ ۋە بېسىم ئوزۇقلاندۇرىدۇ.
• مۇنتىزىم مېڭىش يالۇغلىنىشقا دەرھالمۇ، توپلىنىپمۇ تەسىر كۆرسىتىدۇ.

مېڭىش CRP ۋە ئىنتېرلېيكىن-6 نى قانداق تۆۋەنلىتىدۇ

ئالىملار يالۇغلىنىشنى قاندىكى كۆرسەتكۈچلەر ئارقىلىق باھالايدۇ. ئەڭ مەشھۇرى — C-رېئاكتىپ پروتېئىن (CRP) ۋە ئىنتېرلېيكىن-6 (IL-6). CRP نىڭ يۇقىرى دەرىجىسى يۈرەك-قان تومۇر مەسىلىلىرى خەۋپىنىڭ ئېشىشى بىلەن مۇناسىۋەتلىك. نۇرغۇن تەتقىقاتلار مۇنتىزىم مېڭىدىغان ۋە ئومۇمەن پائال كىشىلەردە CRP نىڭ ئوتتۇرا ھېسابتا ھەرىكەتسىزلەرگە قارىغاندا تۆۋەن ئىكەنلىكىنى كۆرسىتىدۇ. تەسىر كىچىك، ئەمما مۇقىم، ۋە ئۇ مېڭىشنىڭ يۈرەك، ئېغىرلىق ۋە ماددا ئالماشتۇرۇشقا بولغان باشقا پايدىلىرى بىلەن قوشۇلىدۇ. ئەڭ مۇھىمى — بۇ بىر قېتىملىق ئەمەس، ھەپتە ۋە ئايلار داۋامىدا توپلىنىدىغان ئاستا ئۆزگىرىش، شۇڭا سەۋر ۋە ئىزچىللىق نەتىجە بېرىدۇ.

مۇسكۇل يالۇغلىنىشقا قارشى ئەزا سۈپىتىدە

ئۇزۇن ۋاقىت مۇسكۇل پەقەت ھەرىكەت موتورى دەپ قارالدى. بۈگۈن ئىشلەۋاتقان مۇسكۇل — مىئوكىن دەپ ئاتىلىدىغان ئالاھىدە سىگنال ماددىلىرىنى ئاجرىتىدىغان پائال ئەزا ئىكەنلىكى مەلۇم. مېڭىش جەريانىدا مۇسكۇللار قانغا مىئوكىنلارنى چىقىرىدۇ، ئۇلارنىڭ بىر قىسمى يالۇغلىنىشقا قارشى تەسىرگە ئىگە. دېمەك، ھەر بىر سەيلى — پەقەت كالورىيە سەرپ قىلىش ئەمەس، پۈتۈن بەدەندىكى ئاساسىي يالۇغلىنىشنى بېسىشقا ياردەم بېرىدىغان ئىچكى مەشغۇلاتقا ئوخشايدۇ. ئەڭ كۆپ تەتقىق قىلىنغان مىئوكىنلارنىڭ بىرى دەل مۇسكۇل قىسقارغاندا ئاجرىلىپ، بەدەنگە يالۇغلىنىش ئىنكاسىنى يۇمشاقراق باشقۇرۇشقا ياردەم بېرىدۇ. مۇسكۇللار قانچە مۇنتىزىم ئىشلىسە، بۇ پايدىلىق سىگنال شۇنچە كۆپ قوزغىلىدۇ. شۇڭا ئاستا، ئەمما مۇقىم مېڭىش ئاز ئۇچرايدىغان ھالسىراتقۇچ مەشىقتىن قىممەت: بىر قېتىملىق كۈچ ئەمەس، مۇسكۇللارنىڭ دېگۈدەك ھەر كۈنى ئىشقا قوشۇلۇپ، بۇ جىمجىت ئىچكى مېخانىزمنى پائال ساقلىشى مۇھىم.

ئىشلەۋاتقان مۇسكۇل — پەقەت قەدەم موتورى ئەمەس، ئاساسىي يالۇغلىنىشنى يۇمشاق ئۆچۈرىدىغان جىمجىت دورىخانا.

ئولتۇرۇش، ئارتۇق ئېغىرلىق ۋە جىمجىت ئوت

ئەگەر ھەرىكەت يالۇغلىنىشنى باسسا، ئۇزۇن ھەرىكەتسىزلىك ئەكسىچە ئىشلەيدۇ. سائەتلەپ ئولتۇرۇش ۋە ئارتۇق ماي توقۇلمىسى، بولۇپمۇ قورساق ئەتراپىدا، ئۆزى سوزۇلما ئاجىز يالۇغلىنىشنى ئوزۇقلاندۇرىدۇ. ماي توقۇلمىسى — پاسسىپ ئامبار ئەمەس، ئۇ يالۇغلىنىش سىگناللىرىنى چىقىرىدۇ. شۇڭا ئىككى ئاددىي ۋاسىتە بىللە ئىشلەيدۇ: تېخىمۇ كۆپ مۇنتىزىم مېڭىش ۋە تېخىمۇ ئاز ئۈزلۈكسىز ئولتۇرۇش. ئۆزىڭىزنى ھالسىراتقاننىڭ ھاجىتى يوق، بەدەننى سائەتلەپ ھەرىكەتسىز قويماسلىق تېخىمۇ مۇھىم. تەتقىقاتلار ئۇزۇن ئۈزلۈكسىز ئولتۇرۇشنى قىسقا ئارام بىلەن بۆلۈشنىڭ ئۆزى پايدىلىق ئىكەنلىكىنى كۆرسىتىدۇ: ھەر سائەتتە بىر-ئىككى مىنۇت ماڭسىڭىزمۇ، مۇسكۇللار ئويغىنىپ، ماددا ئالماشتۇرۇش جانلىنىدۇ. بۇ بولۇپمۇ ئىشخانىدا ياكى ماشىنا ھەيدەپ كۈن ئۆتكۈزىدىغانلارغا چېتىشلىق. شۇڭا مەقسەت — پەقەت كۈندە مەلۇم ئارىلىق ئەمەس، ئولتۇرۇش بىلەن ئۆتكەن ئۇزۇن سائەتلەرنى ئازايتىش ۋە ھەرىكەتنى كۈن بويى تەكشى تەقسىملەش.

1. 1-ھەپتە: كۈن ئارىلاپ قولايلىق سۈرئەتتە 20 مىنۇتلۇق بىر سەيلى قوشۇڭ.
2. 2-ھەپتە: كۈن داۋامىدا سائەتتە كەم دېگەندە بىر قېتىم تۇرۇپ ھەرىكەتلىنىڭ.
3. 3-ھەپتە: مېڭىشنى ھەپتىنىڭ كۆپ كۈنىگە، ساغلاملىق تەشكىلاتى ئۆلچىمىگە يېقىنلاشتۇرۇڭ.
4. 4-ھەپتە: ئادەتنى مۇستەھكەملەڭ ۋە خالىسىڭىز ئازراق تېز سۈرئەت قوشۇڭ.
5. ئاندىن: ئاساس سۈپىتىدە ھەپتىدە 150 مىنۇت ئوتتۇرا پائالىيەتنى ساقلاڭ.

كۆپ سورىلىدىغان سوئاللار