Qozgal Блог Йолланма
Йолланма

Қарағанда пиядә: канчилар шәһири меъмарчилиги бойичә сәйлә

Бу маршрут канчилиқ билән тонулған Қарағандидики даңлиқ меъмарчилиқни, канчилар һәйкили, Мәркәзий бағниң сайилиқ йоллирини вә өлкишунаслиқ музейини бирләштүриду. Өзәңгә мувапиқ тезликтә жүр, көл бойида тохтап дәм ал вә музейларниң иш вақтиниму алдин текшүрүп қой: ичигә кирмәкчи болсаң, сәйләң тәхминән йерим күнгә созулиду.

8 мин оқуш 8 мәнбә
Қарағандидики Канчилар мәдәнийәт сарийи вә «Канчилар шөһрити» һәйкили

Канчилиқ Қарағандиси маршрути: қәйәрдин башлаш керәк

Канчилар мәдәнийәт сарийидин, Бухар-Жырау проспекти, 32-өйдин башла. Бу йәрдә шәһәрниң икки асасий рәмзини бирдин көрүш қолайлиқ: сарийниң өзи вә униң алдидики мәйданда турған «Канчилар шөһрити» һәйкили. Андин Мәркәзий бағқа кирип, Чоң бағ көлигә қарап жүр вә Мустәқиллик мәйданиниң әтрапидики җайларға йөнәл. Сәйләңни Ерубаева кочиси, 38-өйдики Қарағанда вилайәтлик тарихий-өлкишунаслиқ музейида ахирлаштур. Бу тәртип көрүшкә әрзийдиған җайларни айрим-айрим тизим әмәс, бир пиядә сәйләгә бағлайду.

4–5,5 км бағдики айланма йол билән тәхминий мусапә
1,5–2,5 ч тохташ вә сүрәткә чүшүшни қошқанда
5,5–8 миң тәхминий қәдәм сани

Бу өлчәм — тәхмин, бәлгүләнгән йол әмәс Мусапә көл бойида вә бағ йоллиридә қанчилик жираққа баридиғанлиғиңға бағлиқ. Қәдәм сани ҳам тәхминий: у қәдимиңниң узунлуғиға қарап өзгириду. Сәйләдин бурун хәритини қарап, айрим йол яки кириш еғизлириниң тақалмиғанлиғини ениқлап қой.

Сәйлә башлинидиған йәргә қандақ барисән

Навигаторда Канчилар мәдәнийәт сарийи, Бухар-Жырау проспекти, 32 дәп издә. Җамаәт транспортида кәлмәкчи болсаң, «Канчилар мәдәнийәт сарийи» бекитини издә: шәһәрниң туристик портали уни һәйкәлгә әң йеқин бекәт дәп көрситиду. Бухар-Жырау проспектида шәһәр автобуслири вә кичик автобусларму қатнайду. Вокзалдин кәлсәң, йолға чиқиштин бурун қоллинидиған қошумчә яки йәрлик транспорт учур мәнбәсидин һазирқи маршрутни текшүр: маршрут номури вә йөнилишләр өзгирип кетиши мүмкин. Һәйкәл вә униңға кириш тоғрисидики учурни Visit Karaganda сәһиписидин көрәләйсән.

  1. Навигаторға «Канчилар мәдәнийәт сарийи» дәп яз — башлинидиған җайни тепиш асан.
  2. Автобус билән кәлсәң, сарийниң йенидики бекәтни талла вә чиқиштин бурун маршрутниң һазирқи йөнилишини ениқла.
  3. Сәйлә ахирида музейдин мәркәздин җәмийәт транспортида кәтсәңму яки такси чақирсаңму болиду.

Биринчи тохташ: Канчилар сарийи вә канчилар мәйдани

Сарайниң қурулуши 1940-йили меъмарлар Иосиф Бренер вә Яков Яношниң лайиһиси бойичә башланған; бина 1952-йили толуқ ишқа киргүзүлгән. Фасад алдида симметриягә, устунлуқ пешайванға вә һәйкәлсиман безәкләргә диққәт қил: бу пەقەت сүрәткә чүшидиған фонла әмәс, көмүр санаити әтрапиға мәркәзләшкән шәһәрниң ипадилик җәмийәт мәркәзи. Бинаниң тарихи вә меъмарлири тоғрисидики учурни Қарағанда вилайити һакимийитиниң еланидин көрәләйсән.

«Қарағандида канчилиқ тарихи пەقەت музейлардила әмәс: у шәһәр мәйданлири, фасадлар вә күндилик маршрутларғиму сиңип кәткән».

Сарай алдидики мәйданда «Канчилар шөһрити» һәйкилини издәп тап. Расмий баянларда у Қарағандидики асасий рәмзләрниң бири, Қарағанда көмүр бассейни канчиларниң әмгигигә беғишланған һәйкәл дәп аталған. Уни һәр тәрәптин көрүп чиққандин кейин, пиядә өтүш җайидин йолниң у қетидики Мәркәзий бағқа өт. Сүрәткә чүшүш үчүн кәң кочидин жүгүрүп өтүшкә алдирама: бихәтәр өтүш җайиғичә меңип, андин қолайлиқ сүрәткә чүшүш нуқтисиға қайт.

Мәркәзий бағ арқилиқ көл вә шәһәрниң асасий йөнилиши тәрәпкә

Мәркәзий бағниң кириш еғизи сарийниң дәл қаршисида. Суға вә кәң сайилиқ йолларға қарап, Чоң бағ көли тәрәпкә маң. Бағни баштин-ахир түз өтүш шәрт әмәс: көл бойида кичик айланма йол билән жүрсәң, сәйләңгә йешиллиқ қошулиду вә хатирҗәм дәм алалайсән. Һава иссиқ мәзгилдә бағда кафелар вә бәзи пәсиллик оюн-тамашилар ишләйду, лекин хизмәт вақтини алдин ениқлап қойғини әвзәл. Бағ, униң көли вә йоллири тоғрисидики йеңи учурни Visit Karaganda сәһиписидин көр.

  • Сарайдин әң йеқин кириш еғизи арқилиқ бағқа кирип, көлгә апиридиған сайилиқ йолни талла.
  • Су бойидики очуқ йолларда қисқа айланма жүр; чимлиққа чиқма вә йолниң үстү тайғақ болса, қирғаққа йеқинлашма.
  • Хәритини айрилишларда қарап, Мустәқиллик мәйдани вә ФК «Шахтёр» сайилиқ йоли тәрәпкә давам қил.

Бу бөләк йешил зоналар билән шәһәр қурулушиниң қандақ бағланғанлиғини байқашқа ярдәм бериду. Қарағандидики баш план Бухар-Жырау бойидики җәмийәтлик бошлуқлар системисини баян қилиду: Ерубаева кочисидин Чоң бағ көлигичә, Мустәқиллик мәйдани, фонтанлар каскади бағчиси, ФК «Шахтёр» сайилиқ йоли вә «Канчилар шөһрити» бағчиси арқилиқ өтиду. Бу пайдилиқ йол көрсәткүч: һойлиларни тәхмин қилип кесип өтүшниң һаҗити йоқ — бәлгүләнгән мәйданлар вә сайилиқ йоллар арисида жүр. Шәһәрниң баш планини көр.

Қәйәрдә тохтап дәм алғили болиду Сайилиқ йол яки көл бойидики орундуқта тохтап, нәпәс ал вә су ич. Һава иссиқ мәзгилдә бағдики кафеда дәм алғили болиду, лекин иш күнлири, дәм елис күнлири вә пәсилләр ара мәзгилдә иш вақти бирдәк болиду дәп ишәнмә.

Мустәқиллик мәйданидин музейғичә

Бағдин шәһәр мәйданлири тәрәпкә чиққандин кейин, Мустәқиллик мәйдани вә фонтанлар каскади бағчисини тап. Бу йәрдә маршрутниң кәйпияти өзгириду: кәң сайилиқ йоллар вә судин кейин мәмурий биналарниң фасадлири вә тәртиплик шәһәр көрүнүши башлиниду. Андин Ерубаева кочиси вә 38-өйдики музей тәрәпкә маң. Музей бинаси асасий сәйләңниң ахирқи нуқтиси; униң алдида Аппақ Байжанов һәйкили бар, музей уни Қарағанда көмүрниң тунҗа ечишчиси дәп атайду. Һәйкәл вә адрес тоғрисидики учурни музейниң торбетидин ениқлиғили болиду.

Музей ечилған болса вә вақтиң болса, ичигә кир: айрим көргәзмиләр Қарағанда көмүр бассейниниң тарихи, санаәтниң раваҗлиниши вә шәһәрниң шәкиллинишигә беғишланған. Иш вақти вә зиярәт қилиш тәртиви өзгирип туриду, шуңа йолға чиқиштин бурун рәсмий сәһиписидин текшүр яки музейға телефон қил. Канчилиқни көзгә көрүнәрлик шәкилдә давамлиқ тонушмақчи болсаң, шахта-музей Майқудуқта, Магнитогорск кочиси, 24/1-өйдә. Бу мәркәздин сирттики айрим сәпәр; алдинла яздуруш вә зиярәт қилишниң һазирқи тәртивини ениқла.

Музейларни яқтуридиғанлар үчүн қошумчә тохташ

Қошумчә тохташ орни сүпитидә Бухар-Жырау проспекти, 47-өйдики Қарағанда вилайәтлик экология музейини көрүп чиқсаң болиду. Visit Karaganda йол көрсәткүчидә музейниң мавзулуқлири қатарида санаәт, тәбиий байлиқларни өзләштүрүш вә районниң екология мәсилилири көрситилгән. Бу «сарай — бағ — музей» пиядә маршрутиниң мәҗбурий қисми әмәс, бәлки шәһәрдә көпирәк вақит өткүзмәкчи болуп, тохташ тәртивини өзгәртишкә тәйяр болғанлар үчүн бир таллаш. Музейниң таллиған күни ечилғанлиғини ениқлап андинла уни дәм алидиған җай яки сәйләңниң ахирқи нуқтиси қилип планла.

ТаллашНимиләрни көрисәнКимләргә мас келиду
ҚисқаКанчилар сарийи, «Канчилар шөһрити», бағниң бир қисми вә көлТәхминән бир саитиң болуп, музейға күч сақлап қоймақчи болсаң
АсасийСарай, һәйкәл, бағ, Мустәқиллик мәйдани вә музейМеъмарчилиқ, тарих вә хатирҗәм сәйлини бирләштүрмәкчи болсаң
Музейлар биләнАсасий маршрут, униңға музейға кириш вә Майқудуққа айрим сәпәр қошулидуКүнниң көп қисмини аҗритишқа вә вақит тәртивини алдин ениқлашқа тәйяр болсаң

Бу маршрутни пиядә жүрүш немә үчүн қолайлиқ

Бу йәрдә пиядә сәйлә қилишниң ениқ бир әвзәллиги бар: сән айрим биналарнила әмәс, уларниң арисида ятқан мәйдан, бағ, сайилиқ йол вә музей кочисиниму көрисән. Шәһәр мүһитини изчил изчиллаштурушқа беғишланған издинишләрдә җайларниң бир-биригә йеқинлиғи, кочиларниң өзара бағлиниши, пиядә йоллар вә маршрутниң җәлипкарлиғи меңишқа тәсир қилидиған амиллар дәп қарилиду. Бу меъмарчилиқ сәйлиси өз алдиға саламәтликкә пайдилиқ нәтиҗигә капаләтлик қилиду дегәнлик әмәс, лекин һәр хил тохташ нуқтилири шәһәр билән тонушуватқанда меңишни тәбиий бир қисмиға айландурушқа ярдәм бериду.

BMC Public Health, 2023 Пиядә жүрүшкә қолайлиқлиқ вә шәһәрниң қурулуш мүһити — саламәтликкә тәсир баһалири бойичә системилиқ обзор

Муәллипләр пиядә меңишқа қолайлиқ шәһәр мүһити билән мунасивәтлик лайиһә вә сәясәтләрниң 40 баһасини обзорға киргүзгән. 31 әмгәк саламәтлик яки жүрүш-туруш яхшиланғанлиғини хәвәр қилған; үч әмгәк яхшилиниш байқимиған яки һаләтниң начарлашқанлиғини көрсәткән. Бу обзор шәһәрдики өзгиришләрни баһалайду, Қарағандидики бәлгилик бир маршрутни синақтин өткүзмәйду, шуңа униң хуласилирини бу сәйләгә биваситә тәдбиқләшкә болмайду.

Westenhöfer J. et al. BMC Public Health. 2023;23:518. DOI: 10.1186/s12889-023-15394-4.

Сәйләниң өзи үчүн әң аддий хуласә пайдилиқ: һәр хил характердики йол бөләклирини бирләштүр. Сарай вә һәйкәл йенида тохтап, тәпсилатларға қарап чиқ; бағда өзәңгә қолайлиқ тезликни талла; мәйданлар арисида меңиватқанда тезликни «толдурушқа» урунма. Күнни пەقەت көрүшкә әрзийдиған җайларни тамашә қилиш әмәс, һал-әһвалиңға пайдилиқ сәйлә қилишни халисаң, нәпәсиң қисилмай туруп сөзлишәләйдиған қолайлиқ тезликтә жүр.

Preventive Medicine, 2012 Бағда сәйлә қиламсән? Икки хил мүһиттә — бағ вә шәһәрдә — тез меңишни селиштурған пилотлуқ кроссовер синақ

Кичик көләмлик кроссовер издинишидә 40 саламәт чоң киши Глазгода бағлиқ вә шәһәр мүһитидики өз алдиға қилған 30 минутлуқ тез меңиши бойичә селиштурулған. Қатнашқучилар бағда минутлуқ қәдәм сани бойичә жуқури ортачә көрсәткүчкә вә кәм дегәндә 10 минут үзлүксиз давамлашқан, орта яки жуқури җисманий паалийәткә көпирәк вақит сәрп қилған; икки мүһиттики сәйлә вақтида пәрқ болмиған. Бу нәтиҗә маршрутниң йешил қисмини таллашқа қизиқарлиқ, лекин уни һәммә адәм үчүн яки Қарағандиниң Мәркәзий бағи үчүн алдинала берилгән өлчәм дәп қарашқа болмайду.

Sellers C.E. et al. Preventive Medicine. 2012;55(5):438–443. DOI: 10.1016/j.ypmed.2012.09.005.

Йолға чиқиштин бурун: пәсил, аяқ кийими вә запас пилан

Қарағандидики һава райи вә йолниң һалити мәркәздики маршруттин алған һис-туйғуңни көрүнәрлик өзгәртиши мүмкин. Таймайдиған тәпи бар аяқ кийим кий, су ал вә һава райини текшүр. Қишта яки шамаллиқ күнләрдә бағниң һәммә йерини айлинип чиқиш шәрт әмәс: сарай вә һәйкәлни көрүп, әң йеқин сайилиқ йоллар билән сәйләңни қисқартсаң болиду. Йолларда муз қатқан болса, тазиланған тротуарни талла вә тайғақ қирғаққа йеқинлашма. Йәрлик шараитқа мунасивәтлик пайдилиқ мәслиһәтләрни Қарағандидики шамаллиқ һава вә тутунлуқта сәйлә қилиш тоғрисидики материалдин оқусаң болиду; қишлиқ аяқ кийим тәписи тоғрисидики умумий мәслиһәтләрни мундақ аяқ кийим тәпилири тоғрисидики мақалидин тапалайсән.

  • Башлинидиған вә түгәйдиған җайларни сақлавал: Канчилар мәдәнийәт сарийи вә Ерубаева кочиси, 38-өйдики музей.
  • Өйдин чиқиштин бурун музейниң иш вақтини вә шахта-музейға кириш имканийитини текшүр.
  • Бағқа йетәрлик вақит қалдур: көл яки сайилиқ йолларда тохтап қелиш асан.
  • Маршрут мусаписини өзгәртмәкчи болсаң, Қарағанда пиядә маршрутлири тоғрисидики шәһәр йол көрсәткүчини ач.
Қисқичә
  • Канчилар мәдәнийәт сарийидин башла; униң йенида «Канчилар шөһрити» һәйкили бар.
  • Мәркәзий бағ вә униң көли арқилиқ Мустәқиллик мәйданиға, андин Ерубаева кочиси, 38-өйдики өлкишунаслиқ музейиға қарап маң.
  • Тохташларни қошқанда 4–5,5 км вә 1,5–2,5 саәт дәп мөлчәрлә; әмәлий мусапә бағ ичидики айланма йолға бағлиқ.
  • Дәм елиши үчүн бағниң сайилиқ йоллирини вә кафеларни пайдилан, музей вә транспортниң иш вақтини сәпәрдин бурун текшүр.

Көп сорилидиған соаллар

Бу маршрутни бир саәттә айлинип чиққили боламду?

Һә, сарай вә һәйкәлни көрүп, бағда қисқа айланма жүрсәң болиду. Мустәқиллик мәйдани, музей вә дәм елишиға қошумчә вақит аҗрат.

Тәхминән қанчә қәдәм болиду?

Тәхминән 4–5,5 км мусапидә 5,5–8 миң қәдәм. Бу пەقەت чамалаш: һәр кишиниң қәдәм узунлуғи пәрқлиқ, шуңа из қоғлиғучиңдики көрсәткүч бу арилиқтин чиқип кетиши мүмкин.

Йолда қәйәрдә дәм алғини яхши?

Мәркәзий бағниң сайилиқ йоллири яки көл бойи тохташ үчүн әң қолайлиқ. Бағдики кафелар пәсиллик вақит тәртиви бойичә ишлиши мүмкин, шуңа уларни ишәнчлик тамақлинидиған җай дәп мөлчәрлимә.

Шахта-музейға алдин яздуруш керәкму?

Һә, уни мәркәздә қилидиған сәйләңдин айрип планла вә сәпәрдин бурун яздуруш, екскурсияләрниң болуш-болмаслиғи вә Майқудуққа қатнайдиған транспортни ениқла.

Мәнбәләр

  1. Қарағанда вилайити һакимийитиниң Канчилар мәдәнийәт сарийи тарихи вә униң меъмарлири тоғрисидики рәсмий еланлири. Канчилар мәдәнийәт сарийиниң тарихи
  2. Visit Karaganda: Мәркәзий бағниң кириш еғизи йенида җайлашқан «Канчилар шөһрити» һәйкилиниң адреси вә баянлири. «Канчилар шөһрити» һәйкили
  3. Visit Karaganda: Мәркәзий бағ, көл, йоллар вә пәсиллик хизмәтләр тоғрисидики баян. Қарағандиниң Мәркәзий бағи
  4. Аппақ Байжанов һәйкили тоғрисидики музейниң рәсмий сәһиписи; музейниң адреси — Ерубаева кочиси, 38. Аппақ Байжанов һәйкили
  5. Қарағандиниң баш планида Мустәқиллик мәйдани, бағчилар, сайилиқ йоллар, Мәркәзий бағ вә Чоң бағ көлиниң өзара бағлиниши баян қилинған. Қарағандиниң баш плани
  6. Westenhöfer J. et al. Пиядә жүрүшкә қолайлиқлиқ вә шәһәрниң қурулуш мүһити: саламәтликкә тәсир баһалири бойичә системилиқ обзор. BMC Public Health. 2023;23:518. DOI: 10.1186/s12889-023-15394-4
  7. Sellers C.E. et al. Бағда сәйлә қиламсән? Икки хил мүһиттә тез меңишни селиштурған пилотлуқ кроссовер синақ. Preventive Medicine. 2012;55(5):438–443. DOI: 10.1016/j.ypmed.2012.09.005
  8. Nakamura K. et al. Японийә чоңлири арисида күндилик турмуштики меңиш көрсәткүчлириниң өлчәмлик қиммәтлири. Geriatrics & Gerontology International. 2020;20(7):664–669. Қәдәм узунлуғи тоғрисидики учур километрни қәдәмгә айландурушниң немә үчүн тәхминий болидиғанлиғини көрситиду. DOI: 10.1111/ggi.13931

Йәнә оқуң

Қәдәмлириңни Qozgal билән сана

Һәқсиз әпликация: қәдәмни санайду, стрикни жүргүзиду вә һәр күни меңишқа илһам бериду.

Блогтики барлиқ мақалилар