Savdo markazida piyoda yurish: savdo markazini qulay yo‘nalishga qanday aylantirish mumkin

Savdo markazi — xaridlar ro‘yxati emas, yo‘nalish

Ob-havo ko‘chada sayr qilishga xalaqit berganda, savdo markazi qo‘l keladi: tom ostida odatda yomg‘ir, shamol va quyoshning tik nurlari bo‘lmaydi. Lekin savdo markazi o‘z-o‘zidan qulay yo‘lakka aylanib qolmaydi: har bir joyning kirish vaqti, qoidalari va gavjum hududlari o‘ziga xos. Shuning uchun avval u yerda xarid qilmasdan yurish mumkinligini tekshir, keyin esa sayrni alohida mashg‘ulot sifatida rejalashtir — boshlanishi, uzluksiz yurish qismi va yakuni bo‘lsin.

Nega savdo markazi sayr qilishga mos?

Yopiq yo‘nalishning asosiy afzalligi — sharoitning oldindan ma’lum bo‘lishi. Yomg‘ir, issiq yoki yaxmalak sababli rejangni o‘zgartirishing shart emas, tekis pol va dam olish joylari esa ko‘chada uzoq yurish qiyin bo‘lsa, qulaylik yaratishi mumkin. Shu bilan birga, “ichkarida xavfsiz va qulay” degan taassurot hushyorlik o‘rnini bosa olmaydi: pol sirpanchiq bo‘lishi, kirish joylarida zinapoyalar uchrashi va kun davomida odamlar oqimi o‘zgarishi mumkin.

Kartochka va raqamlardagi ma’lumotlar bitta tadqiqotdan olingan: 10 ta savdo markazi va yana 6 ta joy, jami 530 nafar kuzatilgan piyoda; 16 ta joyning 81 foizida belgilangan aylanma yo‘nalish bo‘lgan. Bu joyni ko‘zdan kechirish uchun foydali mezon, ammo sening savdo markazingda ham belgilangan yo‘lak borligiga va’da emas. Agar xarita bo‘lmasa, navbatlar va tor yo‘laklarni kesib o‘tmaydigan aylanma yo‘nalishni o‘zing belgilab ol.

Avval vaqt va qoidalarni tekshir

Savdo markazi do‘konlardan oldin sayr qilish uchun ochiladi yoki istalgan vaqtda kirish mumkin, deb o‘ylama. Ayrim markazlarda faqat ochilgandan keyin kirishga ruxsat beriladi, boshqalarida maxsus soatlar yoki dasturlar bor, ayrim hududlar esa yopiq bo‘lishi mumkin. Rasmiy saytni ko‘r yoki ma’muriyatga qo‘ng‘iroq qil: qaysi eshiklardan kirish mumkinligini, ish jadvalini, cheklovlarni, zinapoyalardan foydalanish imkoniyatini va faqat yurish uchun kelgan tashrif buyuruvchilar qoidalarini aniqlashtir.

• Asosiy yo‘laklarda navbatlar va oilalar oqimi kamroq bo‘ladigan vaqtni tanla. Odatda gavjum soatlardan tashqarida yurish osonroq, ammo haqiqiy odam oqimi aynan shu savdo markaziga bog‘liq.
• Maqsading bir maromda yurish bo‘lsa, avval fud-kort, kassalar, o‘yin hududlari va mashhur kirish joylaridan uzoqroq yo‘nalishni tanla.
• Hojatxona, ichimlik suvi, o‘rindiqlar va lift yoki zinapoyasiz o‘tish yo‘li bor-yo‘qligini tekshir.
• Kirish joylari va qavatlar orasidagi o‘tish joylaridagi qoplamaga qaragin: pol ho‘l, gilamchalar, bo‘sag‘alar yoki yo‘lakning kutilmaganda toraygan joylari bo‘lishi mumkin.

Uzluksiz yurish oraliqlaridan yo‘nalish tuzish

Birinchi marta yurish uchun murakkab xarita kerak emas. Bir qavatni va mo‘ljallari tushunarli oddiy aylanma yo‘nalishni tanla: masalan, kirishdan uzoqdagi atriumgacha bor, keyin keng yo‘lak bo‘ylab yur va boshqa tomondan qayt. Savdo markazi katta bo‘lsa, telefoningda yoki qog‘ozda ikkita variantni belgilab qo‘y — qisqa va uzun. Shunda charchab qolsang yoki yo‘lakning bir qismi yopiq bo‘lsa ham, sayringni reja bo‘yicha yakunlay olasan.

1. Maqsadingni do‘kon oynalari soni bilan emas, vaqt bilan belgilab ol: masalan, avval 15–20 daqiqa bemalol yur, keyin o‘zingni yaxshi his qilsang, sayrni uzaytir.
2. Pol qoplamasi va odamlar oqimiga ko‘nikish uchun dastlabki bir necha daqiqani yengil sur’atda yur.
3. Keng yo‘laklarni tanla va do‘kon hududlarini kesib o‘tmay, yo‘lakning chetrog‘idan yur.
4. Uzluksiz yurish qismi uchun burilishlarni va odamlar oqimi odatda siyrakroq bo‘ladigan nuqtalarni oldindan belgilab ol.
5. Odamlarga yo‘l berish, navbatni aylanib o‘tish yoki o‘tish joyidagi qizil chiroqda to‘xtashga to‘g‘ri kelsa, shunchaki yurishni davom ettir — taymerni boshidan boshlash shart emas.
6. Oxirida bir necha daqiqa sekinroq yur va keyingi safar bu yo‘nalishni yana bosib o‘tishni xohlaysanmi, o‘ylab ko‘r.

Qanday sur’atni tanlash kerak va to‘xtamasdan yurish shartmi?

O‘rtacha zo‘riqishli sayr uchun o‘zingni qanday his qilishingga qarab ish tut: nafas olish tezlashadi, ammo hali ham jumlalar bilan gaplasha olasan. Soatdagi chiroyli raqam uchun xavfsizlikni qurbon qilib, tezlashma. Burilishlarda, eskalatorlar yonida va bolalar atrofida sekinla; yo‘lak yana bo‘shaganda, o‘zingga qulay sur’atga qayt. Jadallikni tanlashda gaplashish testidan batafsil foydalanishing mumkin.

Agar aynan yurishga vaqt ajratib, маршрутdan chalg‘imaslikni istasang, uzluksiz yurish qismi qulay. Lekin үүнийг yagona to‘g‘ri usul deb bilma: zamonaviy tavsiyalar jismoniy faollikning istalgan davomiyligini hisobga oladi. Savdo markazida odam ko‘p bo‘lib, sen bir necha marta qisqa vaqtga sekinlashgan yoki to‘xtagan bo‘lsang ham, sayring foydasiz bo‘lib qolmaydi. Muhimi — muntazam harakat qilish va qulay hajmni asta-sekin oshirish.

“Yurish kamida 10 daqiqa davom etishi kerak, aks holda u hisobga olinmaydi” degan qoida eskirgan. AQShning jismoniy faollik bo‘yicha ikkinchi nashr etilgan yo‘riqnomasida bu chegara olib tashlangan: o‘rtacha yoki yuqori jadallikdagi faollikning istalgan davomiyligini haftalik umumiy hajmga qo‘shish mumkin. Shu yo‘riqnomada kattalar uchun haftasiga kamida 150 daqiqa o‘rtacha jadallikdagi aerob faollik maqsadi ko‘rsatilgan; bu yo‘l-yo‘riq, bir sayrning o‘zida shuncha yurish talabi emas. Ozdan boshlayotgan bo‘lsang, hajmni asta-sekin oshir.

Tashrif buyuruvchilarga xalaqit bermaslik va xavfsizlikni saqlash

Savdo markazi — asosiy vazifasi boshqacha bo‘lgan jamoat joyi, shuning uchun yo‘nalishni odamlarga moslashtirish kerak, aksincha emas. Yo‘lakning butun enini egallama, odamlar oqimini keskin aylanib o‘tma va telefonni tekshirish uchun yo‘lak o‘rtasida turib qolma. To‘xtashing kerak bo‘lsa, devor yoniga yoki bo‘shroq burchakka o‘t. Odamlar ko‘p bo‘lsa, sekinla yoki aylanma yo‘nalishni o‘zgartir — har qanday narx evaziga tezlikni saqlashga urinish shart emas.

• Oldindan ko‘rinadigan tarzda yur va keng yo‘lakning chetida qol; kim bilandir birga yursang, butun en bo‘ylab yonma-yon tizilib olmang.
• Navbatlarni masofa saqlab aylanib o‘t, savdo zallari ichidan kesib o‘tma va eskalatorni mashg‘ulot aylanma yo‘nalishining bir qismi sifatida ishlatma.
• Yurib ketayotib suratga olma va doim ekranga qaramagin. Audio tinglasang, e’lonlar va atrofingdagi tovushlarni eshita oladigan bo‘l.
• Kirish joylari, liftlar, eshiklar va qoplamalar tutashgan joylarda qadamingga qaragin. Pol istalgan payt ho‘l bo‘lishi yoki to‘siq paydo bo‘lishi mumkin.
• Kirish joylari, evakuatsiya yo‘laklari, o‘tirish joylari va kutish hududlarini bo‘sh qoldir.
• Xodimlar yo‘nalishni o‘zgartirish yoki yurishni to‘xtatishni so‘rasa, iltimosini xotirjam bajar: sayr rejangdan ko‘ra joy qoidalari muhimroq.

Yaxshi yo‘nalish — harakatlanishingga yordam berib, boshqalarga ham joy qoldiradigan yo‘nalish.

Yarim soatlik tayyor sayr rejasi

Nimadan boshlashni bilmasang, mana shu namunani sinab ko‘r va uni o‘zingni qanday his qilishingga, yo‘nalishga hamda odamlar oqimiga moslashtir. Bu daqiqalar sayrni tashkil qilish namunasi, majburiy tibbiy me’yor emas.

1. Dastlabki 5 daqiqa yengil yur: bo‘sh yo‘lak top, pol qoplamasini tekshir va aylanma yo‘nalish ochiqligiga ishonch hosil qil.
2. Keyingi 15–20 daqiqa bir maromda, o‘zingga qulay sur’atda yur. Odam ko‘p joylarda tezlashma va tashrif buyuruvchilardan o‘zib ketishga urinma.
3. Oxirgi 5 daqiqada sekinla va chiqish joyi yoki dam olish joyigacha xotirjam bor.
4. Sayrdan keyin amalda qancha vaqt yurganingni, qayerlarda to‘xtashga to‘g‘ri kelganini va aylanma yo‘nalish qulay bo‘lgan-bo‘lmaganini qayd et. Kerak bo‘lsa, keyingi safar yo‘nalishni o‘zgartir.

Tadqiqotlar nimani ko‘rsatadi — va nimani isbotlamaydi

Aynan savdo markazida o‘zicha sayr qiladigan odamlar bo‘yicha bevosita tadqiqotlar ko‘ringanidan kamroq. Sinov loyihasida o‘rtacha yoshi 66,4 bo‘lgan 52 kishi qatnashgan; sakkiz haftalik dasturni o‘lchovlar bilan 39 ishtirokchi yakunlagan, qatnashish darajasi esa 62,4% bo‘lgan. Ishtirokchilar yurish sur’ati, vaqti va tez-tezligini o‘zlari tanlashgan. Mualliflar jismoniy faollik va jismoniy tayyorgarlik ko‘rsatkichlarining aksariyati yaxshilanganini qayd etishgan, biroq sinov loyihasi va ishtirokchilarning chiqib ketgani natijalarni hammaga tatbiq etish yoki har qanday sayr ayni shunday samara berishini va’da qilish imkonini bermaydi.

Yaponiyadagi savdo markazlarida ilova yordamida o‘tkazilgan dastur bo‘yicha yirikroq kuzatuv tadqiqotiga 217 344 foydalanuvchining ma’lumotlari kiritilgan. Dasturda qatnashilgan kunlarda qadamlarning o‘rtacha soni 7 415, qatnashilmagan kunlarda esa 5 281 bo‘lgan. Bu bog‘liqlik, dastur o‘z-o‘zidan farqni keltirib chiqarganining isboti emas: odamlarning motivatsiyasi va rejalari turlicha bo‘lishi, savdo markaziga esa aynan faolroq kunlarida borishlari mumkin. Shuning uchun raqamlarni tashkillashtirilgan format ko‘proq qadam bilan birga kelishi mumkinligiga misol sifatida qabul qil, senga ham shunday natija bo‘lishining va’dasi deb emas.

Ko‘p beriladigan savollar

Yana oʻqing