Алдымен серуендеуге болатынын нақтылап ал
Бұл нұсқаулық зәрді ағызатын қапқа жалғанған тұрақты зәр катетерімен серуендеуге арналған. Мұндай катетермен, егер денсаулық жағдайың мен емдеуші топтың кеңестері мүмкіндік берсе, әдетте қозғалуға болады. Аяққа тағылатын қап күндіз пайдалануға арналған және жүруге көмектеседі; ол қуықтан төмен тұруы керек. Бірақ операциядан кейін, басың айналса, әлсіздік болса немесе басқа шектеулер қойылса, жалпы кеңестерден гөрі өзіңе берілген шығару нұсқаулары маңызды. Дәрігерден немесе медбикеден қашан сыртқа шығуға болатынын және қандай қап қолдану керегін сұра.
Егер сен үзік-үзік катетерлеуді, қап орнына клапанды, нефростоманы немесе басқа құрылғыны қолдансаң, күтім жасау тәсілі өзгеше болуы мүмкін. Бұл нұсқауларды басқа құрылғыға автоматты түрде қолданба: медицина қызметкерінен дәл өз жүйеңді қауіпсіз бекітуді көрсетуін өтін. CDC мен MedlinePlus зәр ағызатын қапты қуықтан төмен ұстауға, түтікті бүкпеуге және одан тартпауға кеңес береді. CDC: катетерге байланысты инфекция туралы негізгі мәліметтер; MedlinePlus: зәр жинағыш қапты күту.
Алысқа жүре алатыныңды дәлелдеудің қажеті жоқ Алғашқы серуен қысқа болуы мүмкін. Қадам санын мақсат етпе және жайсыздыққа қарамастан қашықтықты арттырма. Катетер жуырда орнатылса немесе операция жасалса, өзіңе қандай қимыл-қозғалыс лайық екенін емдеу тобынан нақтыла.
Шығар алдында: қап пен бекіткішті тексер
Ыңғайлы жүйе катетерді тартпайды, салбырамайды және жүруге кедергі келтірмейді. Киіміңді және түтіктің орналасуын асықпай түзете алатын кезде үйде дайындал. Егер медбике дұрыс бекіту жолын көрсеткен болса, оның нұсқауын орында: орналасуы түтіктің ұзындығына, қап үлгісіне және катетер түріне байланысты.
- Катетерге немесе жалғағыштарға тимес бұрын қолыңды жу.
- Қаптың аяққа бекітілгенін және қуықтан төмен тұрғанын тексер. Аяққа тағылатын қапты медицина қызметкері көрсеткендей санға, тізеге немесе балтырға орналастырады.
- Белдіктер қапты ұстап тұрғанына, бірақ аяғыңды қыспайтынына көз жеткіз. Қатты батса немесе теріде терең із қалдырса, түзет немесе басқа бекіткіш таңдауды сұра.
- Түтіктің бұралып қалмағанын және киімге қысылмағанын қара. Қадам басқанда катетер тартылмауы үшін түтікте аздап бос ұзындық қалдыр.
- Қаптың шамадан тыс толмағанын және ауырлап кетпегенін тексер. Босату керек болса, өз үлгіңе арналған нұсқауларды сақтап, таза тәсілмен босат; ағызатын шүмекті дәретханаға немесе басқа беттерге тигізбе.
- Кең киім мен балағы түтікке ілінбейтін аяқ киім ки. Түтіктің тартылып немесе сұйықтық ағып жатқанын байқамайтындай етіп жалғағыштарды жасырып қойма.
Дене мен бекіткіштің арасында түтіктің аздап бос бөлігі қалуы маңызды, бірақ ілініп қалуға болатын ұзын тұзақ болмауы керек. Түтікті түйіп байлама, аяққа орап қатайтпа және артық ұзындығын өзің кеспе. Ол үнемі салбыраса немесе жүргенде тартса, медбикеден оны қай жерге қауіпсіз бекітуге болатынын көрсетуді сұра. Cleveland Clinic те түтіктің бұралып, тартылып қалмауын және тым бос ілмек түзілмеуін ұсынады. Cleveland Clinic: зәр жинағыш қаптар.
Зерттеуге қарқынды терапия бөлімдеріндегі 350 пациент қатысты. Катетерді арнайы құрылғымен санға бекіту әдеттегі күтіммен салыстырғанда катетерге байланысты инфекция мен уретра тесігінің зақымдану қаупінің төмен болуымен байланысты болды. Бұл сенімді бекітудің маңызын көрсетеді, бірақ зерттеу жансақтау бөлімінде жүргізілді: оның нәтижелері белгілі бір бекіту тәсілі үйдегі әр адамға жарайтынын немесе оның өзі серуенді қауіпсіз ететінін дәлелдемейді.
Calpe-Damians N. et al. Nursing in Critical Care. 2024. DOI: 10.1111/nicc.13111.Бағыт пен қарқынды қалай таңдауға болады
Алғашқы серуендер үшін қысқартуға оңай бағыт таңда. Үй жанындағы тегіс жол, орындықтары бар саябақ немесе ғимаратты айналып өтетін бағыт жарайды. Қапты босату қажет болса, дәретхана қайда барын және үйге қалай тез оралатыныңды алдын ала ойластыр. Демалатын жері жоқ ұзақ бағыттан бастама: катетер жоспарыңды міндетті түрде өзгертпеуі керек, бірақ қосымша мүмкіндік уайымды азайтады.
- Алғашқы реттерде қысқа уақыт серуендеп, өзіңе жайлы қарқынды ұстан; қажет болса, жақыныңнан бірге жүруін сұра.
- Тайып немесе сүрініп кету оңай жерлерден аулақ бол: тайғақ тақтайшалар, тегіс емес соқпақтар, қалың бұталар мен тар өткелдер.
- Телефоның мен медбикеңнің немесе емханаңның нөмірін қолжетімді жерде ұста.
- Ыстықта, суықта немесе жаңбырда жағдайыңды нашарлатпайтын әрі асығуға мәжбүр етпейтін ауа райын таңда.
- Таяқ немесе жүріс жақтауы қажет болса, түтіктің аяғыңның жолын кесіп өтпейтініне және дөңгелектердің астына түспейтініне көз жеткіз.
- Қадам санын емес, хал-жағдайыңды, түтіктің тартылуын және зәрдің қапқа ағып жатқанын бақыла.
Жүргенде қап қуықтан төмен тұруы, ал түтік денеңнен қапқа дейін бүкпей еркін өтуі керек. Қапты белге көтеріп немесе қалтаға салма, жерге қойма. Түтікті үнемі қолмен ұстап жүрудің қажеті жоқ: ол сенімді бекітіліп, жүруге кедергі келтірмесе, қолың бос болады. Отырғанда, тұрғанда немесе аяғыңды бүккенде бекіткіш катетерді тартпауы маңызды.
Жақсы бекіту дегеніміз — қатты тартып байлау емес. Қап аяққа бекітілген, түтік тартылмаған және қысылмаған, ал сен ауырсынусыз әрі катетер жұлынып кететіндей сезімсіз жүре аласың.
Зерттеу әдебиеттерінде не айтылған
Ауруханадан тыс нөхцөлд тогтмол катетермен алхах тухай судалгаа цөөн. Иймээс эндэхийн практик зөвлөмжүүд голчлон шингэн гадагшлуулах системийн арчилгааны дүрэм, бэхэлгээ болон өвчтөний туршлагын талаарх судалгаанд тулгуурладаг. Нэгэн жижиг судалгаанд өвчтөнүүд уут болон гуурсан хоолойн таталт хөдөлгөөнд саад болж, түгшүүр төрүүлж болзошгүй гэж ярьжээ. Энэ нь алхах аюултай гэсэн үг биш; харин тухтай бэхэлгээ болон ойлгомжтой маршрут яагаад чухал болохыг тайлбарлаж байна.
Зерттеушілер гипофизге операция жасалғаннан кейін 12 пациенттен сұхбат алды. Кейбір қатысушылар қимыл-қозғалыс пен көңіл күйге қатысты шектеулерді сипаттады: жүргенде немесе бұрылғанда түтік тартылып, адамдар жалғағыш ажырап кетеді немесе сұйықтық ағады деп алаңдаған. Бұл операциядан кейінгі нақты бір топты қамтыған шағын зерттеу, серуендеу бағдарламасының сынағы емес. Сондықтан ол болуы ықтимал жайсыздықтарды көрсетеді, бірақ катетері бар барлық адамға төнетін қауіпті бағаламайды.
Nollen J-M. et al. Транссфеноидальды гипофиз операциясынан кейін тұрақты зәр катетері болған пациенттердің көзқарасы: сапалық зерттеу. BMJ Open. 2023. DOI: 10.1136/bmjopen-2022-069598.Сұхбатқа аяққа тағылатын қапты пайдаланатын 29 адам және оларға күтім жасайтын тағы бес адам мен маман қатысты. Қатысушылар үшін қаптың сенімді болуы, ағып кетуден қорғауы, ыңғайлы орналасуы және киімнің астынан байқалмауы маңызды болған. Сапалық зерттеу күнделікті қиындықтарды түсінуге көмектеседі, бірақ олардың барлық пайдаланушыда қаншалықты жиі болатынын бағалауға мүмкіндік бермейді.
Moody L., McCarthy A. Аяққа тағылатын қапты пайдаланушылардың тәжірибесі және жаңа дизайн басымдықтары. Journal of Wound, Ostomy and Continence Nursing. 2015. DOI: 10.1097/WON.0000000000000084.Бұл деректер қапты алдын ала бекітіп, түтіктің тартылып тұрмағанын тексерудің неліктен маңызды екенін түсінуге көмектеседі. Бірақ олар барлығына бірдей бекіту тәсілін немесе серуендеудің қауіпсіз ұзақтығын белгілемейді. Қолданатын құрылғың ауыртса, теріні қажаса немесе сырғып кетсе, белдіктерді қатты тарту не түйін байлау арқылы тәжірибе жасама — баламасын медицина қызметкерімен талқыла.
Қашан тоқтап, медицина қызметкеріне хабарласу керек
Ауырсыну, түтіктің қатты тартылуы, сұйықтық ағуы немесе қаптың орнынан жылжуы байқалса, қауіпсіз жерде тоқта. Алдымен тек сыртынан көрінетін нәрселерді тексеруге болады: түтік киімге қысылып қалмаған ба, бүгіліп тұрған жоқ па, қап қуықтан төмен тұр ма және толып кетпеген бе. Арнайы үйретілмеген болсаң және дәрігер нұсқау бермесе, жүйені ажыратпа әрі катетерді шайма.
- Зәр мүлде шықпайды немесе айтарлықтай азайды, ал түтіктің сыртқы бүгілісі мен қаптың орналасуын тексергеннен кейін де ағу қалпына келмеді.
- Іштің төменгі жағы ауырады немесе керілгендей сезіледі, әсіресе қапқа зәр жиналмаса.
- Катетер тартылып шықты, орнынан жылжыды немесе жалғағыш ажырап кетті.
- Зәрде ашық қызыл қан немесе ұйындылар пайда болды; жамбас, іш, бүйір немесе бел тұсы жаңадан ауырды.
- Дене қызуы көтерілді, қалтырау немесе қатты әлсіздік пайда болды.
- Катетердің айналасынан сұйықтық тоқтамай ағады, кірген жердегі тері тітіркенді, қызарды немесе ауырды.
Мұндай белгілер байқалса, серуенді жалғастырма: емдеу тобына немесе катетеріңді қадағалайтын қызметке хабарлас. Катетер түсіп қалса, дәл осы әрекетке алдын ала үйретілмеген болсаң, оны қайта салуға тырыспа. Қатты ауырсыну, ауыр хал немесе жағдайдың тез нашарлауы кезінде шұғыл медициналық көмекке жүгін. CDC дене қызуы мен іштің төменгі жағының ауыруын инфекцияның ықтимал белгілері ретінде атайды; MedlinePlus пен NHS зәрдің ағуына қатысты мәселелер, ауырсыну, қан және басқа өзгерістер туралы маманға хабарлауға кеңес береді. CDC: инфекция белгілері; NHS: катетерге қатысты ықтимал мәселелер; MedlinePlus: дәрігерге қашан хабарласу керек.
Зәр шықпай, іштің төменгі жағы ауырса, күтпе Түтіктің бүгіліп қалмағанын сыртынан тексеруге болады, бірақ зәр жүрмей, ауырсыну немесе керілу сезімі болса, медицина маманымен тез арада байланысу керек. Жүйені бөлшектеме және серуенді жалғастыру үшін қоңырауды кейінге қалдырма.
Қысқаша: серуендеудің қауіпсіз жоспары
- Алдымен катетердің қойылу себебін, операцияны және жалпы хал-жағдайыңды ескеріп, серуендеуге рұқсат барын тексер.
- Қапты аяққа, қуықтан төмен бекіт; түтікке аздап бос ұзындық қалдыр, бірақ ұзын ілмек пен бүгіліске жол берме.
- Демалатын жері және тез оралу мүмкіндігі бар қысқа, тегіс бағыт таңда.
- Ауырсыну, түтіктің тартылуы немесе зәр ағуында мәселе болса, тоқта; сыртынан тексеру көмектеспесе, медицина қызметкеріне хабарлас.
- Арнайы үйретілмесең және маман нұсқау бермесе, катетерді ажыратпа, шайма және өзің қайта салма.
Жиі қойылатын сұрақтар
Аяққа тағылатын зәр жинағыш қапты киімнің астына тағып серуендеуге бола ма?
Әдетте оны кең киімнің астына тағуға болады: қап сенімді бекітіліп, киіммен қысылмауы және қуықтан төмен тұруы керек. Жүргенде киімнің түтікті тартпайтынын тексер. Өз қап үлгісіне арналған нұсқауды және медицина қызметкерінің кеңесін орында.
Серуенге шығар алдында қапты босату керек пе?
Қап ауыр немесе толуға жақын болса, шығар алдында өзіңе берілген нұсқауға сай босатқан дұрыс. Қапты шамадан тыс толтырма: қосымша салмақ түтікті тартуы мүмкін. Ағызатын шүмекті дәретхана беттеріне тигізбе және процедурадан кейін қолыңды жу.
Жүріп келе жатқанда зәр қапқа ағуын тоқтатса, не істеу керек?
Тоқтап, түтік бүгіліп қалмағанын, киімге қысылмағанын және қаптың қуықтан төмен тұрғанын тексер. Зәр әрі қарай ақпаса, әсіресе ауырсыну немесе қуық толғандай сезім болса, дереу медицина қызметкеріне хабарлас. Арнайы үйретіліп, нұсқау берілмесе, катетерді ажыратпа және шайма.
Катетер кірген жер аздап тартса да жүре беруге бола ма?
Жоқ: тоқтап, қап пен түтіктің көрініп тұрған бөлігін тартылу басылатындай етіп түзет. Ауырсыну басылмаса немесе күшейсе, қан не сұйықтық ақса, зәрдің ағуына қатысты мәселе туындаса, серуенді тоқтатып, медицина тобына хабарлас.
Дереккөздер
- CDC. Катетерге байланысты несеп жолдарының инфекциясы (CAUTI) туралы негізгі мәліметтер. Пациенттерге арналған қаптың орналасуы, түтіктің бүгілуі және инфекция белгілері туралы кеңестер. CDC: катетерге байланысты инфекцияның алдын алу негіздері
- MedlinePlus. Зәр ағызатын қаптар. Аяққа тағылатын қап, оның орналасуы, гигиена және дәрігерге хабарласу себептері туралы нұсқаулар. MedlinePlus: зәр жинағыш қаптар
- Cleveland Clinic. Катетер қаптары: зәрді ағызу, түрлері, мақсаты және күтімі. Түтіктің тартылып немесе бүгіліп қалмауына қатысты практикалық кеңестер. Cleveland Clinic: зәр жинағыш қаптардың түрлері мен күтімі
- Calpe-Damians N. et al. Nursing in Critical Care. 2024. DOI: 10.1111/nicc.13111. Қарқынды терапия пациенттеріне тұрақты катетерді бекіту жөніндегі рандомизацияланған зерттеу. Катетерді бекіту зерттеуі, 2024
- Nollen J-M. et al. BMJ Open. 2023. DOI: 10.1136/bmjopen-2022-069598. Операциядан кейін тұрақты катетері болған пациенттердің тәжірибесіне арналған сапалық зерттеу. Катетері бар пациенттермен сұхбат, 2023
- Moody L., McCarthy A. Journal of Wound, Ostomy and Continence Nursing. 2015. DOI: 10.1097/WON.0000000000000084. Аяққа тағылатын зәр жинағыш қаптарды пайдаланушылардың тәжірибесін зерттеу. Аяққа тағылатын қапты пайдаланушылардың тәжірибесі, 2015
- NHS. Зәр катетерінің қауіптері. Бітелу, қан және ұйындылар туралы ақпарат. NHS: катетерге қатысты ықтимал мәселелер
