Qozgal Блог Ден соолук
Ден соолук

Мортондун невромасында басуу: бут кийимди тандоо жана жүктү өлчөө

Мортондун невромасында кадам басканда буттун алдыңкы бөлүгү күйүп, чымырап же астында майда таш жаткандай сезилиши мүмкүн. Көп учурда манжаларды кыспаган бут кийимден жана кыска маршруттардан баштоо жардам берет. Бирок оору күчөсө, күнүмдүк иштерге тоскоол болсо же уйушуу коштолсо, «басып кетүүгө» аракет кылбай, дарыгерге кайрыл.

9 мүн окуу 6 булак
Адам сейилдөөгө чыгар алдында тумшугу кенен ыңгайлуу бут кийимди кийип көрүүдө

Мортондун невромасында эмне болот

Мортондун невромасы — буттун алдыңкы бөлүгүндөгү нервдердин биринин айланасындагы ткандын дүүлүгүп, калыңдашы. Белгилер көбүнчө үчүнчү жана төртүнчү манжалардын ортосунда пайда болот. Күйгөндөй же сайгылашкан оору, чымыроо, уйушуу же тамандын астында майда таш жаткандай сезим болушу мүмкүн. Узак басуу, буттун учу менен түртүлүү жана тар бут кийим жагымсыз сезимдерди күчөтүшү мүмкүн, ал эми эс алуу же бут кийимди чечүү аларды убактылуу жеңилдетет. NHS мүнөздүү белгилерди ушундай сүрөттөйт.

Бирок ушуга окшош ооруну тамандын башка көйгөйлөрү да жаратышы мүмкүн. Мисалы, метатарсалдык сөөктөргө күч келүү, муундардын сезгениши же стресс сыныгы. Ошондуктан мүнөздүү сезимдин өзү эле диагнозду тастыктабайт: оору биринчи жолу пайда болсо, туруктуу болуп калса же кыйла өзгөрсө, өзүңө өзүң диагноз койбо. Системалуу серепте клиникалык белгилер диагноз коюуда маанилүү экени, ал эми УЗИдеги табылга тиешелүү даттанууларсыз эле оорунун себеби болуп бербеши мүмкүн экени белгиленген. Булак: консервативдүү дарылоо боюнча сереп, 2019.

Адегенде — ыңгайлуулук, километр эмес Сейилдөөнүн максаты — канча ооруга чыдай аларыңды текшерүү эмес, белгилерди күчөтпөгөн жүктү табуу. Бул макала дарыгердин кароосун алмаштырбайт: диагноз тастыкталбаса, оору катуу болсо же бутуң уйуса, басуу тууралуу дарыгер менен кеңеш.

Бут кийим: буттун алдыңкы бөлүгүнө болгон басымды азайт

Манжалар кысылбай, эркин кыймылдай алган жуптан башта. Тумшугу жетиштүү кең жана бийик, такасы жапыз, ички каптамасы жумшак жана таманды катуу беттен коргой турган таманы бар бут кийимди изде. Бут кийим дал сенин таманыңдын өлчөмүнө туура келиши маанилүү: кутудагы «кең» деген жазуу ичинде орун жетиштүү экенине кепилдик бербейт. Тумшугу кең, такасы жапыз жана таманы жумшак бут кийим тандоо сунуштары NHS жана AAOS сайттарында бар.

  • Бут кийимди тик туруп кийип көр: манжаларың тумшугуна такалып жаткан-жатпаганын ошондо байкоо оңой.
  • Тумшуктун туурасы бутуңдун алдыңкы бөлүгүнүн туурасына туура келерин, капталдары кыспай турганын текшер.
  • Дүкөндө бир нече мүнөт басып көр. Көнгөн күйүү же чымыроо пайда болсо, бут кийим кийин «жазылат» деп үмүттөнбө.
  • Ултарак колдонсоң, бут кийимдин туура келерин кайра текшер: ултарак ичиндеги орунду ээлеп, бут кийимди тар кылышы мүмкүн.
  • Сейилдөөгө туруктуу, көнгөн жупту танда; таманы жука же формасы кыйла башка бут кийимге дароо өтпө.
Эмнени текшерүү керекЖакшыраак белгиБашка жуп издөө керек болгон учур
ТумшугуМанжалар эркин жатат, капталынан кысылган эмесМанжалар бири-бирине кысылган же алды жагына такалат
Бутка туура келишиБут жылбайт, бирок кысылган да эмесТаманды кармаш үчүн алдыңкы бөлүгүн катуу байлоого туура келет
ТаманыКадимки кадамда ыңгайлуу жана катуу беттен коргойтЖука же катуу таманы ооруну күчөтөт
Ултарак же жаздыкчаОрун жетиштүү, бут кийим тар болуп калган жокОрноткондон кийин буттун алдыңкы бөлүгүнө басым көбөйөт
Clinical Rehabilitation, 2019 Мортондун невромасында жекече ултарак: рандомизацияланган изилдөө

Изилдөөгө 72 адам катышкан. Тамандын аркасын жана метатарсалдык аймакты колдогон жекече ултарак жалпак ултарак менен салыштырылган. Жекече ултарак колдонгон топто баскандагы оору азайып, функциянын айрым көрсөткүчтөрү жакшырган. Бул үмүттөндүргөн жыйынтык, бирок даяр ултарак ар бир адамга жардам берет дегенди билдирбейт: изилдөөдө белгилүү бир үлгү жана бейтаптардын белгилүү бир тобу гана каралган.

Oliveira H. A. V. et al. Мортондун невромасы бар бейтаптарда жекече ултарактарды колдонуунун натыйжалуулугу. Clinical Rehabilitation. 2019.

Жумшак ултарак же метатарсалдык жаздыкча басымды башка жакка бөлүштүрүүгө кээде жардам берет, бирок анын жайгашкан жери маанилүү. Жаздыкча адатта ооруган жердин дал астына эмес, анын артына жайгаштырылышы керек; туура эмес жайгаштыруу же өтө көлөмдүү төшөмө басымды көбөйтүшү мүмкүн. Орноткондон кийин белгилер күчөсө, аны алып салып, адистен кеңеш сура. Ултаракка «көнүү» үчүн ооруну чыдап жүрүүнүн кереги жок.

Сейилдөөнүн жүгүн кантип өлчөө керек

Мортондун невромасында баарына бирдей ылайык келген аралык жок: көтөрө алуу белгилердин күчүнө, бут кийимге, баскан жердин бетине жана акыркы убакта канча басканыңа жараша болот. Адатта ооруну козгогондон кыскараак маршруттан башта. Азырынча узак сейилдөө белгилерди жаратса, аны ортосунда эс алып, бир нече кыска жолго бөл. Белгилер күчөгөн маалда чуркоону, секирүүнү жана буттун алдыңкы бөлүгүнө катуу күч келтирген башка иштерди убактылуу азайткан туура — NHS да ушундай сунуш берет.

«Таманың ооруну билдирип турган күнү аралыкты көбөйтпө. Адегенде жеңил көтөрө алган жүктү тап, анан гана планыңа аз-аздан өзгөртүү киргиз».

Практикалык багыт катары сейилдөө учурундагы сезимдерди гана эмес, андан кийинки абалды да байка: кечинде жана эртеси эртең менен оору, чымыроо же уйушуу күчөдүбү? Белгилер кыйла күчөсө же кадимки деңгээлине кайтпаса, кийинки сейилдөөнү кыскарт же жакшыраак болгонго чейин жылдыр. Бул — өзүңдү этият байкоонун жолу, клиникалык жактан текшерилген протокол эмес: Мортондун невромасында кадам санын көбөйтүүнүн так схемасын изилдөөлөр аныктай элек.

  1. Сейилдөөнү оңой бүтүрө ала турган жерге жакын, кыска жана түз маршрут танда.
  2. Ыңгайлуу ыргакта бас; кыска аралыкты ылдамыраак басып толуктоого аракет кылба.
  3. Оору күчөсө, катуу күйүү сезими пайда болсо же манжаларың уюса, токтоп, таманга түшкөн басымды азайт.
  4. Бир нече сейилдөө катары менен белгилер кыйла күчөбөсө, болжол менен ошол эле жүктү кайтала.
  5. Андан кийин бир аз аралык же убакыт кош — бир эле учурда ылдамдыкты да, аралыкты да өзгөртпө.
  6. Көбөйткөндөн кийин белгилер күчөсө, акыркы ыңгайлуу жүккө кайтып кел.
72 ултарак боюнча изилдөөнүн катышуучусу
82 эки ыкманы салыштырган изилдөөнүн катышуучусу
2 нед. жакшырбаса кайрылуу мөөнөтү
Foot & Ankle International, 2005 Бут кийимди жана ултаракты өзгөртүү инъекция менен салыштырылган

Изилдөөдө 82 бейтап бут кийимди ултарак менен өзгөртүү жана инъекция алуу топторуна бөлүнгөн. 12 айдан кийин бут кийим тобундагы катышуучулардын 63%, ал эми инъекция тобундагы катышуучулардын 82% оору толук же жарым-жартылай басаңдаганын билдиришкен; ошол мөөнөттө топтордун айырмасы статистикалык жактан маанилүү болгон эмес. Бул жыйынтык бут кийим пайдасыз экенин далилдебейт: ал жакшыртуу баарында боло бербесин жана көйгөйдү бут кийимди гана өзгөртүү менен чечүү дайыма эле мүмкүн эмес экенин көрсөтөт.

Saygi B. et al. Мортондун невромасы: консервативдүү эки ыкманын салыштырма натыйжалары. Foot & Ankle International. 2005.

Изилдөөлөр эмнени көрсөтөт жана эмнени далилдебейт

Изилдөөлөр буттун алдыңкы бөлүгүн кыспаган бут кийимди сынап көрүү жана бул жетишсиз болсо адистин жардамын алуу туура экенин колдойт. Бирок так натыйжа ыкмага жана адамга жараша болот. 2019-жылдагы системалуу серепте чакан байкоо серияларын кошкондо, ар кандай типтеги изилдөөлөр топтолгон; авторлор далилдердин ар түрдүүлүгүн жана консервативдүү дарылоонун бирдиктүү «мыкты» ыкмасы жок экенин белгилешкен. Matthews жана авторлоштордун сереби тууралуу кененирээк.

Cochrane Database of Systematic Reviews, 2024 Мортондун невромасын дарылоо боюнча системалуу сереп

Серепке 373 катышуучу камтылган алты рандомизацияланган изилдөө кирген, бирок бардык ыкмалар боюнча ишенимдүү жооп берген эмес. Бут кийимди өзгөртүү жана ултарак өзүнчө дарылоо ыкмалары катары талдоого кирген жок: ылайыктуу изилдөөлөр серептин критерийлерине туура келген эмес. Демек, бул сереп ыңгайлуу бут кийимдин пайдасын жокко чыгарбайт, бирок дарылоонун көп ыкмалары боюнча жогорку сапаттагы далилдер азырынча аз экенин эске салат.

Matthews B. G. et al. Мортондун невромасын дарылоо. Cochrane Database of Systematic Reviews. 2024.

Бул маанилүү айырма: «басымды азайтып, белгилерди жеңилдетиши мүмкүн» деген «невроманы ар бир адамда дарылайт» дегенге барабар эмес. Бут кийимди алмаштыруу жана сейилдөөнү этият өзгөртүү жардам бербесе, дарыгер диагнозду тактап, башка жолдорду талкуулай алат. Туурасын табам деп биринин артынан бири бир нече ултарак же жаздыкча сатып алба: кээде так тууралоо керек болот, ал эми кээде оорунун себеби неврома эмес.

Качан ооруну «басып кетүүгө» аракет кылбаш керек

Оору катуу болсо, күнүмдүк иштерге тоскоол болсо, күчөп жатса же кайра-кайра кайталанса, медициналык кеңеш алууга жазыл. Таманың чымыраса, уюса же алсыздык сезилсе, ошондой эле белгилер жаракаттан же операциядан кийин башталса, кайрылууну кийинкиге калтырба. NHS өз алдынча көрүлгөн чаралар эки жумада жардам бербесе, медициналык жардамга кайрылууну сунуштайт; оору катуу же күчөп жатканда бул мөөнөттү күтүүнүн кереги жок. Кеңеш алууга себептердин тизмеси.

Ооруну узак сейилдөө менен текшербе Таманың кыйла шишип, өңү өзгөрүп же ысып кетсе, ага баса албасаң же оору жаракаттан кийин пайда болсо, жүктү токтотуп, дарыгерге көрүн. Мындай белгилерди кароосуз туруп невромага байланыштырууга болбойт.

Пландалган маршрутту басып өтүш үчүн катуу ооруну ооруну басаңдатуучу дары менен жашырбоо өзгөчө маанилүү. Кант диабети, сезүү начарлашы же кан айлануу көйгөйлөрү болсо, жүк жана бут кийим тууралуу дарыгер менен кеңеш: мындай учурларда жагымсыз сезимдер тамандын абалын толук чагылдырбашы мүмкүн.

Алдыдагы сейилдөөлөр үчүн кыска план

Эгер диагноз коюлуп, белгилер орточо болуп, кооптуу белгилер жок болсо, жакынкы убакка жөнөкөй планды колдонуп көр. Тумшугу туура кең, бош бут кийим танда, маршрутту ыңгайлуу деңгээлге чейин кыскарт жана басып жатканда, ошондой эле эртеси эртең менен таманың кандай сезилгенин жазып жүр. Аралыкты акырындап көбөйтүү үчүн биздин басуу аралыкты көбөйтүү боюнча колдонмодогу ыкма жардам берет; ылайыктуу бут кийим тандоо боюнча жалпы сунуштар басууга арналган бут кийим тууралуу макалада берилген.

  • Көнгөн өлчөм же модадагы көрүнүш үчүн манжаларыңды кыспа.
  • Ылдамдыкты жана аралыкты бир убакта көбөйтпө.
  • Баскандан кийин белгилер кыйла күчөсө, маршрутту кыскарт.
  • Ултарак же жаздыкчаны сөзсүз керек деп эсептебе: алар менен ыңгайлуураак болуп жатабы, ошону байка.
  • Оору жакшырбаса, күнүмдүк жашоого тоскоол болсо же уйушуу коштолсо, дарыгерге кайрыл.

Көп берилген суроолор

Мортондун невромасында басууну улантса болобу?

Басууга автоматтык түрдө тыюу салынбайт, бирок жүктү өзүңдү кандай сезип жатканыңа жараша танда. Манжаларга басым кылбаган бут кийим менен кыска маршруттан башта. Оору күчөсө, уйушуу пайда болсо же сейилдөөдөн кийин да абал начар бойдон калса, токтоп, дарыгерден кеңеш ал.

Тумшугу өтө кең атайын бут кийим керекпи?

Сөзсүз эмес. Эң негизгиси — тумшуктун туурасы жана бийиктиги туура болуп, бут кийим манжаларды кыспашы жана көнгөн белгилерди күчөтпөшү керек. Бут кийимди тик туруп кийип көрүп, басып көр. Ылайыктуу жуп табылбаса же оору кала берсе, дарыгерден же таман боюнча адистен бут кийимдин туура келишин баалап берүүсүн суран.

Дароо метатарсалдык жаздыкча сатып алган туурабы?

Сөзсүз эмес: жаздыкча менен ултарак баарына эле жарай бербейт, ал эми туура эмес жайгаштырылса басымды күчөтүшү мүмкүн. Бир рандомизацияланган изилдөөдө тамандын аркасын жана метатарсалдык аймакты колдогон жекече ултарак баскандагы ооруну азайткан, бирок бул даяр төшөмөлөрдүн баары натыйжалуу экенин далилдебейт. Жаздыкчаны колдонуп көргөндө абалың начарласа — алып сал.

Бут кийимди алмаштыргандан кийин качан дарыгерге кайрылуу керек?

Оору катуу болсо, күчөсө, күнүмдүк иштерге тоскоол болсо, кайталанса же чымыроо, алсыздык же уйушуу коштолсо, дарыгерге кайрыл. Жаракаттан же операциядан кийин да кеңеш алууну кечиктирбе. Өз алдынча көргөн чаралар эки жумада жардам бербесе, NHS да медициналык жардам алууну сунуштайт.

Кыскача
  • Манжаларды кыспаган бут кийим танда; моделдин аталышынан көрө туурасы жана ыңгайлуулугу маанилүү.
  • Кыска маршруттан башта; белгилер күчөбөсө гана бир жолудан бир көрсөткүчтү көбөйт.
  • Ултарак же метатарсалдык жаздыкча баарына эле жардам бербейт; абал начарласа, алып сал.
  • Күчөп жаткан, күнүмдүк жашоого тоскоол болгон же уйушуу менен коштолгон оору — «басып кетүүгө» аракет эмес, дарыгерге кайрылууга себеп.

Булактар

  1. NHS. Мортондун невромасы: белгилери, өз алдынча көрүлүүчү чаралар жана медициналык жардамга кайрылуу себептери. Бут кийим жана кайрылуу мөөнөтү боюнча сунуштар үчүн баракча текшерилди. NHS: Morton's neuroma
  2. Америкалык ортопедиялык хирургдар академиясы. OrthoInfo: Мортондун невромасы. Кең бут кийим тандоо жана нервге болгон басымды азайтуу боюнча сунуштар. AAOS OrthoInfo
  3. Oliveira H. A. V. et al. Мортондун невромасы бар бейтаптарда жекече ултарактарды колдонуунун натыйжалуулугу: рандомизацияланган, көзөмөлдөнгөн, кош сокур клиникалык сыноо. Clinical Rehabilitation. 2019;33(12):1898–1907. DOI: 10.1177/0269215519873949
  4. Saygi B. et al. Мортондун невромасы: консервативдүү эки ыкманын салыштырма натыйжалары. Foot & Ankle International. 2005;26(7). DOI: 10.1177/107110070502600711
  5. Matthews B. G. et al. Тамандагы кеңири тараган манжалар аралык кысылуучу нейропатияны (Мортондун невромасын) хирургиялык эмес ыкмалар менен дарылоонун натыйжалуулугу: системалуу сереп жана мета-анализ. Journal of Foot and Ankle Research. 2019;12:12. DOI: 10.1186/s13047-019-0320-7
  6. Matthews B. G. et al. Мортондун невромасын дарылоо. Cochrane Database of Systematic Reviews. 2024;(2):CD014687. DOI: 10.1002/14651858.CD014687.pub2

Дагы окуңуз

Кадамдарыңды Qozgal менен сана

Акысыз колдонмо: кадам санайт, стрик жүргүзөт жана күн сайын басууга түрткү берет.

Блогдогу бардык макалалар