Адегенде шашпай текшер
Роллатор — кол тормоздору бар төрт дөңгөлөктүү басуу таянычы; көп моделдеринде отургуч жана себет болот. Ал дөңгөлөктөп жүргөндүктөн, аны башкаруу үчүн тең салмакты сактоо, багытты көзөмөлдөө жана тормозду колдоно билүү керек. Роллатордун болушу эле коопсуздукту кепилдебейт: ал сага өлчөмү боюнча туура келип, иштеши жакшы болушу керек, сен болсо аны токтотуп, маневр жасай билишиң зарыл.
Роллатор жаңы болсо же аны көптөн бери колдонбосоң, эл көп көчөдөн, ылдый эңкейиштен же тегиз эмес тротуардан баштаба. Аны жанында бекем таяныч бар, тегиз жана бош жерде колдонуп көр. Эгер күмөн санасаң, реабилитация боюнча адистен ыкманы көрсөтүп берүүнү жана сага дал төрт дөңгөлөктүү модель ылайык келерин баалоону өтүн.
- Адатта кийген бут кийимиң менен туткаларды жөндө: алаканың билегиңдин тушунда болуп, чыканактарың бир аз бүгүлүп турсун.
- Жолго чыгарда алкагы ачылып, дөңгөлөктөрү эркин айланып, эки тормозу тең роллаторду кармап турарын текшер.
- Алкакка жакын бас, майда кадамдар менен бурул жана себетке ашыкча жүк салба.
- Жолдун үстүн, эңкейиштерди, бордюрларды жана эс ала турган жерлерди алдын ала баала; татаал жерлерди адис менен талкуула.
Басардан мурун роллаторду даярда
Ар бир сейилдөөнүн алдында роллаторду тегиз жерге коюп, алкагы толук ачылып, бекитилгенин текшер. Дөңгөлөктөрдү кара: алар бүтүн, байкаларлык боштугу жок жана айлануусуна тоскоол нерселерден таза болушу керек. Төрт дөңгөлөктүн баары жерге тийип турганын, туткалар бирдей бийиктикте бекитилгенин текшер. Эгер бир жери бошоп турса, тормоз кармабаса же дөңгөлөк тыгылса, маселе чечилмейинче сейилдөөгө чыкпа.
- Тайгаланбаган таманы бар, адатта кийген бут кийимиңди кий.
- Кийимиң же сумкаң дөңгөлөктөргө жана тормоз тросторуна илинбей турганын текшер.
- Буюмдарды себетке бутуңа тоскоол болбой тургандай жана сыртка салаңдабай тургандай жайгаштыр.
- Моделиңдин нускамасынан тормоздор кандай иштетилип, кантип бошотуларын кара.
Роллатордон карманып туруп алба Отургучтан турганда, эгер адис башка ыкманы көрсөтпөсө, кол таянгычтарга же башка бекем таянычка сүйөн. Тормоздор бекитилгени роллаторду өзүңө тартканда анын жылбай турушуна дайыма эле кепилдик бербейт.
Туткаларды боюңа ылайык жөндө
Адатта кийген бут кийимиңди кийип, ийиниңди бош кармап, колуңду түшүрүп түз тур. Көп учурда туткалар билектин бүктөлгөн жеринин тушунда болушу керек. Туткалардан карма: чыканактарың бир аз бүгүлүп, ийиниң көтөрүлбөй жана алдыга тартылбай турушу зарыл. Мындай багыт роллаторду чыгарган компаниянын нускамасында берилген; так жөндөө жана бекитүү механизми моделге жараша айырмаланат.
Туткалар өтө төмөн болсо, бүкүрөйүп, роллаторду алдыңа өтө алыс түртүп жиберишиң мүмкүн. Өтө бийик болсо, ийиниңди көтөрүп же колуңду дээрлик түз кармап каласың. Адатта башка бут кийим кийип жүрсөң, такалуу бут кийим менен же жылаңайлак туруп болжол менен жөндөбө. Жөндөгөндөн кийин эки тутканын тең бекиткичтерин текшерип, табигый абалда туруп кайра кармап көр.
Изилдөөгө улгайган 23 аял катышкан. Алдыга эңкейип, роллатордун артынан басканда, денесин тик кармаганга салыштырмалуу кадамдары кыскараак жана басуу ылдамдыгы жайыраак болгонун изилдөөчүлөр байкашкан. Бул чакан көлөмдөгү кесилиш изилдөө, бир калып баарына туура келет деген далил эмес. Бирок ал туткалардын жөндөлүшүн жана дененин абалын иш жүзүндө текшерүүнүн маанилүүлүгүн колдойт.
Liu H. et al. Postural effect on gait characteristics by using rolling walkers. Journal of Gerontological Nursing. 2020. DOI: 10.1016/j.gerinurse.2020.06.017.Жолго чыгардан мурун тормоздорду үйрөн
Кол тормоздорунун адатта эки милдети бар: басууну жайлатуу жана дөңгөлөктөрдү ордунда бекитүү. Башкаруу ыкмасы моделге жараша болот. Мисалы, Medline нускамасында жайлатыш үчүн рычагды кысуу, ал эми токтотуп бекитүү үчүн аны чык деген үн чыкканча ылдый басуу сунушталат. Өз роллаторуңдун нускамасын кара: рычагдардын жайгашуусун жана кыймыл багытын башка моделден көчүрбө.
- Тегиз, коопсуз жерде кол тормозун акырын басып, кайра бошотуп көр.
- Токтоп, токтотуп бекитүүчү сол жана оң тормозду кезеги менен текшер.
- Эки тормозду тең бекитип, дөңгөлөктөр айланбай турганын этияттап текшер.
- Басууну улантардан мурун тормоздорду кайра бошот.
Токтотуп бекитүү иштетилгенде роллатор жылса, тормоз кайра ордуна келбесе же рычагды өтө катуу кысууга туура келсе, жолдо ага ишенбе. Тейлөө боюнча нускаманы аткар же сервиске кайрыл; жөндөлгөндөн кийин колдонор алдында тормоздорду текшерүү керек. Кантип жасоону билбесең, тростун тартылышын өз алдынча өзгөртүүгө аракет кылба.
«Адегенде тегиз жерде ишенимдүү токтогонду үйрөн — андан кийин бурулуштарды жана татаалыраак жерлерди кош».
Алкакка жакын басып, акырындык менен бурул
Эки туткадан кармап, алдыга карап, өзүңө ыңгайлуу ыргакта бас. Роллаторду өзүң кууп жетүүгө же денеңди алдыга сунууга туура келгидей алыс түртпө. Medline нускамасындагы багытка ылайык, басып баратканда тамандын бир бөлүгү арткы дөңгөлөктөрдүн сызыгынан бир аз алдыда болушу керек. Бирок бутуңдун абалы басышыңа жараша болот: бутуң дөңгөлөккө көп тийсе же алкактан өтө алыстап кетсең, адистен текшерип берүүсүн өтүн.
Бурулардан мурун, зарыл болсо, тормоз менен ылдамдыгыңды азайтып, орун бошот. Роллаторду керектүү тарапка кичине кыймыл менен бур, өзүң болсо денеңди акырын буруп, кыска кадамдар менен атта. Бир бутуңда туруп бурулба, бутуңду кайчылаштырба жана роллаторду өзүңдөн түртүп жатып кескин бурууга аракет кылба. Өтмөк тар болсо, адегенде токтоп, башка коопсуз жол менен өтүүгө болобу деп ойлон.
Тормоздор бардык кыймылдан сактайт деп ойлобо Токтотуп бекитүү дөңгөлөктөрдү кармап турууга жардам берет, бирок роллаторго жөлөнсөң же аны тартсаң, ал жылып кетиши мүмкүн. Туткаларды кармап, катуу түртүлүп турба жана эңкейиште отургучка отурба. Отуруучу жер эс алууга арналган; бутуң менен түртүлүп жүрүүгө болбойт.
Отургуң келсе, адегенде тегиз жерде токтоп, токтотуп бекитүүчү эки тормозду тең иштет. Артыңда отургучту сезгенче майда кадамдар менен бурул да, акырын отур. Турардан мурун роллатордун абалын жана тормоздорун кайра текшер; түзүлүштү өзүңө тартпай, бекем таянычтан түртүл. Отуруучу жерге жана себетке түшүрүүгө уруксат берилген жүк тууралуу нускамадан кара.
Лабораториялык изилдөөдө он колдонуучу атайын өлчөгүчтөр орнотулган роллатор менен ар кандай тапшырмаларды аткарган. «Адам жана роллатор» тутумунун туруктуулук көрсөткүчү түз басканга караганда татаал тапшырмаларда төмөн болгон. Авторлор машыгуу түз басуу менен гана чектелбеши керек деген тыянакка келишкен. Бул бордюрларды же тоскоолдуктарды өз алдынча машыгышың керек дегенди билдирбейт: коопсуз тапшырмалардан баштап, аларды адис менен бирге танда.
Costamagna E. et al. Objective measures of rollator user stability and device loading during different walking scenarios. PLOS ONE. 2019;14(1):e0210960. DOI: 10.1371/journal.pone.0210960.Сейилдөөгө чейин маршрутту баала
Жолунун үстү тегиз, өтмөгү жетиштүү кенен жана токтой турган жерлери оңой байкалган маршруттан башта. Негизги жолду гана эмес, имараттардын кире беришин, эшиктерди, өтмөктөрдү жана бурулууга туура келген жерлерди да текшер. Чарчап калсаң, кайра кайтууга мүмкүн болгон кыска жолду алдын ала тандап алуу пайдалуу. Жолдун үстүн тандоодо эмнелерге көңүл буруу керектигин басуу үчүн ылайыктуу жол беттери тууралуу материалдан оку.
- Жаракалар, бош шагыл, суу жалбырактар, муз же башка тайгак жерлер барбы?
- Тик эңкейиштер, бийик бордюрлар, тепкичтер же тар өтмөктөр барбы?
- Жолдун үстү тегизирээк болгон башка жол менен өтүүгө болобу?
- Жолдо эс алууга коопсуз жер жана имаратка жеткиликтүү кире бериш барбы?
- Элдин көптүгү, начар жарык, катуу шамал же жамгыр тоскоол болобу?
Маршрутта азырынча өтө албаган тоскоолдук болсо, жолдо баратып өзүңдү сынаба. Medline компаниясынын белгилүү бир модель үчүн нускамасында тепкичтерден, бордюрлардан жана тоскоолдуктардан сактануу керектиги өзүнчө эскертилген; башка өндүрүүчүлөрдүн нускамалары айырмаланышы мүмкүн, ошондуктан түзүлүшүңдүн колдонмосун жана адистин кеңешин жетекчиликке ал. Күмөн санасаң, айланып өтчү жолду танда же коштоп жүргөн адамдан сейилдөөнү пландаштырууга жардам сура.
Ыкмаңды адиске качан текшерткен оң
Роллатор сага жаңы болсо, тең салмактуулукту көп жоготсоң, дөңгөлөктөргө бутуң тийсе, тормоздорду ишенимдүү колдоно албасаң же башкаруудан чарчасаң, физиотерапевттен же эрготерапевттен жөндөөнү жана басышыңды баалап берүүсүн өтүн. Мындай текшерүү бут кийимиңди алмаштыргандан, ден соолугуң өзгөргөндөн, операциядан кийин же көрүү, кол күчү, координация же эс тутумуң байкаларлык начарлаганда өзгөчө пайдалуу.
Адис роллатордун дал ушул түрү сага ылайыктуубу, туткалары туура жөндөлгөнбү, кантип токтойсуң, эшиктен кантип өтүп, кантип буруласың — ушуларды карай алат. Сабакка өз түзүлүшүңдү жана адатта кийген бут кийимиңди ала бар: ошондо абстракттуу ыкма эмес, чыныгы шарттар текшерилет. Төрт дөңгөлөктүү басуу таянычын алгач колдонуу боюнча изилдөө да аны өздөштүрүү көңүл бурууну талап кыларын көрсөткөн; ошондуктан авторлор жаңыдан колдоно баштагандан кийин клиникалык көзөмөл маанилүү экенин белгилешкен.
Изилдөөгө басуу үчүн таякчага муктаж болбогон 49 чоң киши катышкан: алардын 25и жаш, 24ү улгайган адамдар болгон. Төрт дөңгөлөктүү басуу таянычын биринчи жолу колдонгондо басуу жайыраак жана убакыт көрсөткүчтөрү боюнча туруктуулугу төмөнүрөөк болгон; татаал траектория жана бир убакта аткарылган акыл-эс тапшырмасы көрсөткүчтөрдү кошумча өзгөрткөн. Натыйжаларды аны дайыма колдонгондорго түздөн-түз жайылтууга болбойт, бирок алар акырындап үйрөнүүнү жана көндүмдү адиске текшертүүнү колдойт.
Omana H. A. et al. The effect of first-time 4-wheeled walker use on the gait of younger and older adults. PM&R. 2022;14(11):1333–1342. DOI: 10.1002/pmrj.12700.Токтоп, жардам сура Эгер күтүүсүздөн көбүрөөк жыгыла баштасаң, тормозду кармай албай жатсаң, жаңы баш айлануу пайда болсо же басышың кескин өзгөргөнүн байкасаң, мунун ордун ылдамыраак басып толтурууга аракет кылба. Сейилдөөнү токтотуп, жагдайды медицина адиси менен талкуула.
Көп берилген суроолор
Тормоздорду дайыма бир аз басып жүрсө болобу?
Өз моделиңдин нускамасын жетекчиликке ал. Кол тормозу ылдамдыкты көзөмөлдөп жайлатуу же токтотуу үчүн колдонулат, бирок рычагдарды дайыма кысып туруу колду чарчатып, башкарууга тоскоол болушу мүмкүн. Тормозду басуу кыйын болсо, адистен жөндөлүшүн текшерип, сага ылайыктуу түзүлүштү тандоого жардам сура.
Роллатор менен эңкейиштен түшсө болобу?
Муну жалпы эреже менен чечпе: уруксат берилгени моделге, эңкейишке жана мүмкүнчүлүгүңө жараша болот. Колдонмону окуп, ошол жерден түзүлүштү коопсуз башкарууну адистен көрсөтүп берүүсүн өтүн. Ылдамдыкты жана багытты көзөмөлдөй албасаң, башка маршрутту танда.
Токтотуп бекитүүчү тормоз кармап турарын кантип текшерем?
Тегиз жерде роллаторду токтотуп, ар бир тормоздун токтотуп бекитүүчү механизмин иштетип, дөңгөлөктөр айланбай турганын этияттап текшер. Өндүрүүчүнүн нускамасын аткар. Түзүлүш жылып кетсе же тормоз бир калыпта иштебесе, текшерилмейинче же оңдолмоюнча колдонбо.
Түз жолдо гана машыгышым керекпи?
Түз жер биринчи жолу үйрөнүүгө ылайыктуу, бирок күнүмдүк басууда токтоо, бурулуу жана ар кандай кеңдиктеги өтмөктөрдөн өтүү да бар. Мындай тапшырмаларды коопсуз шартта акырындык менен кош. Тең салмактуулугуң начар болсо же жыгылып калуу коркунучу бар болсо, адистин жанында машык.
Булактар
- Omana H. A. et al. Төрт дөңгөлөктүү басуу таянычын биринчи жолу колдонуу жаш жана улгайган чоң кишилердин басышына кандай таасир этет. PM&R. 2022;14(11):1333–1342. DOI: 10.1002/pmrj.12700
- Costamagna E. et al. Басуунун ар кандай шарттарында роллатор колдонуучусунун туруктуулугунун жана түзүлүшкө түшкөн жүктүн объективдүү көрсөткүчтөрү. PLOS ONE. 2019;14(1):e0210960. DOI: 10.1371/journal.pone.0210960
- Liu H. et al. Дөңгөлөктүү басуу таянычын колдонгондогу дене абалынын басуу өзгөчөлүктөрүнө таасири. Journal of Gerontological Nursing. 2020. DOI: 10.1016/j.gerinurse.2020.06.017
- Medline. Basic Steel Rollator: User Instructions & Warranty. Туткаларды жөндөө, тормоздорду колдонуу жана түзүлүштү текшерүү боюнча нускама. Medline нускамасы (PDF)
