Аввал — оромона санҷиш кун
Роллатор асбоби роҳгардии чорчарха бо тормозҳои дастӣ аст; бисёр моделҳо нишастгоҳ ва сабад доранд. Он чарх мезанад, бинобар ин барои идора кардан ҳамзамон мувозинат, назорати самт ва истифодаи тормозҳоро донистан лозим аст. Худи доштани роллатор бехатариро кафолат намедиҳад: муҳим аст, ки андозааш ба ту мувофиқ бошад, дастгоҳ дуруст кор кунад ва ту тавонӣ онро боздорӣ ва идора намоӣ.
Агар роллатор нав бошад ё муддати дароз аз он истифода накарда бошӣ, аз кӯчаи серодам, нишебӣ ё пиёдароҳи ноҳамвор сар накун. Истифодаи онро дар ҷои ҳамвору кушод, дар наздикии такягоҳи устувор омӯз — ва агар шубҳа дошта бошӣ, аз мутахассиси тавонбахшӣ хоҳиш кун, ки тарзи истифодаашро нишон диҳад ва арзёбӣ кунад, ки модели чорчарха маҳз ба ту мувофиқ аст ё не.
- Дастаҳоро бо пойафзоле танзим кун, ки одатан бо он роҳ меравӣ: панҷаҳо тақрибан дар баландии банди даст бошанд ва оринҷҳо андаке хам шаванд.
- Пеш аз баромадан санҷ, ки чорчӯба кушода ва маҳкам аст, чархҳо озодона мегарданд ва ҳар ду тормоз роллаторро нигоҳ медоранд.
- Дар паҳлуи чорчӯба роҳ рав, бо қадамҳои хурд гардиш кун ва сабадро аз ҳад зиёд пур накун.
- Сатҳи роҳ, нишебиҳо, лаби роҳ ва ҷойҳои истироҳатро пешакӣ арзёбӣ кун; ҷойҳои душворро бо мутахассис баррасӣ намо.
Пеш аз роҳ рафтан роллаторро омода кун
Пеш аз ҳар сайругашт роллаторро дар сатҳи ҳамвор гузор ва мутмаин шав, ки чорчӯба пурра кушода ва маҳкам шудааст. Чархҳоро аз назар гузарон: онҳо бояд солим бошанд, ларзиши намоён надошта бошанд ва чизе ба гардишашон халал нарасонад. Боварӣ ҳосил кун, ки ҳар чор чарх ба замин мерасанд ва дастаҳо дар як баландӣ маҳкам шудаанд. Агар ягон қисм ҷунбад, тормоз нигоҳ надорад ё чарх گیر кунад, то ислоҳи мушкил ба сайругашт набаро.
- Пойафзоли маъмулиро бо таги зиддилағзиш пӯш.
- Санҷ, ки либос ва сумка ба чархҳо ё симҳои тормоз нагиранд.
- Ашёро дар сабад тавре гузор, ки овезон набошанд ва ба пойҳо халал нарасонанд.
- Дар дастури модели худ бубин, ки тормозҳо чӣ гуна фаъол ва озод карда мешаванд.
Ҳангоми аз ҷой хестан аз роллатор накаш Барои аз курсӣ хестан, агар мутахассис роҳи дигареро нишон надода бошад, ба дастакҳои паҳлӯ ё такягоҳи дигари устувор такя кун. Тормозҳои маҳкамшуда на ҳамеша роллаторро аз ҳаракат нигоҳ медоранд, агар онро ба сӯи худ кашӣ.
Дастаҳоро мувофиқи қадат танзим кун
Пойафзоли маъмулиро пӯш ва рост истода, китфҳоро ором куну дастҳоро поён фурор. Одатан дастаҳо бояд тақрибан дар баландии қатшавии банди даст бошанд. Онҳоро бигир: оринҷҳо бояд андаке хам бошанд ва китфҳо боло нараванду ба пеш кашида нашаванд. Ин меъёр дар дастури истеҳсолкунандаи роллатор оварда шудааст; тарзи дақиқи танзим ва маҳкамкунӣ аз модел вобаста аст.
Агар дастаҳо хеле паст бошанд, мумкин аст хам шуда, роллаторро аз худ дур тела диҳӣ. Агар хеле баланд бошанд — китфҳоро боло бардорӣ ё дастҳоро қариб рост нигоҳ дорӣ. Баландиро тахминан, бо пойафзоли пошнабаланд ё пойлуч танзим накун, агар одатан бо пойафзоли дигар роҳ равӣ. Пас аз танзим маҳкамии ҳар ду дастаро санҷ ва дар ҳолати табиӣ боз онҳоро бигир.
Дар таҳқиқот 23 зани калонсол иштирок карданд. Ҳангоми роҳ рафтан бо бадан ба пеш хамшуда ва аз паси роллатор рафтан, муҳаққиқон нисбат ба ҳолати росттар қадамҳои кӯтоҳтар ва суръати пасттарро мушоҳида карданд. Ин таҳқиқоти хурди буришӣ аст, на далели он ки як ҳолат барои ҳама мувофиқ мебошад; натиҷаҳо аҳамияти санҷиши амалии танзим ва ҳолати баданро дастгирӣ мекунанд.
Liu H. ва дигарон. Таъсири ҳолати бадан ба хусусиятҳои роҳгардӣ ҳангоми истифодаи роллаторҳо. Journal of Gerontological Nursing. 2020. DOI: 10.1016/j.gerinurse.2020.06.017.Пеш аз баромадан истифодаи тормозҳоро омӯз
Тормозҳои дастӣ одатан ду вазифа доранд: суст кардани ҳаракат ва дар ҷой маҳкам кардани чархҳо. Тарзи истифода аз модел вобаста аст. Масалан, дастури Medline барои суст кардан фишурдани фишангро тавсия медиҳад, барои маҳкам кардани чархҳо ҳангоми истодан бошад — онро то садои «клик» ба поён зер кардан лозим аст. Дастури роллатори худро санҷ: ҷой ва самти фишангҳои модели дигарро нусхабардорӣ накун.
- Дар ҷои ҳамвору бехатар кӯшиш кун, ки тормози дастиро нарм фишурда, баъд раҳо намоӣ.
- Ист ва тормозҳои таваққуфи чапу ростро як-як санҷ.
- Ҳар ду тормозро маҳкам кун ва эҳтиёткорона бубин, ки чархҳо намегарданд.
- Пеш аз идомаи роҳ боз тормозҳоро озод кун.
Агар ҳангоми фаъол будани тормози таваққуф роллатор ҳаракат кунад, тормоз ба ҳолати аввала барнагардад ё фишангро бо қувваи зиёд фишурдан лозим шавад, дар роҳ ба он такя накун. Дастури нигоҳубинро иҷро кун ё ба хадамоти таъмир муроҷиат намо; баъд аз танзим тормозҳоро пеш аз истифода санҷидан лозим аст. Агар тарзи ин корро надонӣ, кӯшиш накун, ки кашиши симро худат танзим намоӣ.
«Аввал дар ҷойи ҳамвор боварӣ ҳосил кун, ки метавонӣ бехатар истӣ — баъд гардишҳо ва ҷойҳои душвортарро илова намо».
Дар паҳлуи чорчӯба қадам зан ва оҳиста гардиш кун
Ҳар ду дастаро бигир, ба пеш нигоҳ кун ва бо суръати бароҳат роҳ рав. Роллаторро он қадар дур тела надеҳ, ки маҷбур шавӣ аз пасаш давида ё баданатро ба пеш кашӣ. Меъёре, ки дар дастури Medline оварда шудааст, ин аст, ки ҳангоми роҳ рафтан қисми пой каме аз хатти чархҳои ақиб пештар бошад. Аммо ҷойгиршавӣ аз тарзи роҳ рафтани ту вобаста аст: агар пойҳоят зуд-зуд ба чархҳо расанд ё баръакс, аз чорчӯба хеле дур шавӣ, аз мутахассис хоҳиш кун, ки ҳолатро санҷад.
Барои гардиш, агар лозим бошад, пешакӣ бо тормозҳо суръатро кам кун ва ҷойро холӣ намо. Роллаторро бо ҳаракати хурд ба самти лозима гардон ва худат бо қадамҳои кӯтоҳ оҳиста баданро тоб деҳ. Дар як пой истода якбора нагард, пойҳоро болои ҳам нагузор ва кӯшиш накун, ки ҳамзамон роллаторро аз худ дур тела дода, якбора гардонӣ. Агар гузаргоҳ танг бошад, аввал ист ва фикр кун, ки оё роҳи дигари бехатар ҳаст.
Фикр накун, ки тормозҳо ҳар гуна ҳаракатро пешгирӣ мекунанд Тормози таваққуф барои нигоҳ доштани чархҳо ёрӣ медиҳад, аммо агар ба роллатор такя кунӣ ё онро кашӣ, он метавонад ҳаракат кунад. Дастаҳоро барои якбора хестан ҳамчун такягоҳ истифода накун ва дар нишебӣ нанишин. Нишастгоҳ барои истироҳат аст, на барои бо пойҳо тела дода ҳаракат кардан.
Агар нишастанӣ бошӣ, аввал дар ҷои ҳамвор ист ва ҳар ду тормози таваққуфро фаъол кун. Бо қадамҳои хурд тоб хӯрда, то он даме ки нишастгоҳро пушти пойҳоят ҳис кунӣ, баъд оҳиста шин. Пеш аз хестан боз ҷойгиршавии роллатор ва тормозҳоро санҷ; аз такягоҳи устувор тела деҳ, на ин ки дастгоҳро ба сӯи худ кашӣ. Маҳдудияти вазни нишастгоҳ ва сабадро дар дастур санҷ.
Дар таҳқиқоти озмоишгоҳӣ даҳ истифодабаранда бо роллатори дорои асбобҳои ченкунӣ вазифаҳои гуногунро иҷро карданд. Нишондиҳандаи устувории низоми «одам ва роллатор» ҳангоми иҷрои вазифаҳои душвортар нисбат ба роҳ рафтан дар хати рост пасттар буд. Муаллифон ба хулоса омаданд, ки омӯзиш набояд танҳо бо роҳи рост маҳдуд шавад. Ин маънои онро надорад, ки ту бояд мустақилона гузаштан аз лаби роҳ ё монеаҳоро машқ кунӣ: аз вазифаҳои бехатар сар кун ва онҳоро якҷо бо мутахассис интихоб намо.
Costamagna E. ва дигарон. Устувории истифодабарандаи роллатор дар шароитҳои гуногуни роҳгардӣ. PLOS ONE. 2019;14(1):e0210960. DOI: 10.1371/journal.pone.0210960.Пеш аз сайругашт масирро арзёбӣ кун
Аз масире сар кун, ки сатҳаш ҳамвор, роҳаш ба қадри кофӣ васеъ ва ҷойҳои ист барои дидан осон бошанд. На танҳо роҳи асосӣ, балки даромадгоҳҳои биноҳо, чорчӯбаи дарҳо, гузаргоҳҳо ва ҷойҳоеро, ки бояд тоб хӯрӣ, санҷ. Пешакӣ роҳи кӯтоҳеро интихоб кардан муфид аст, ки агар хаста шавӣ, аз он баргашта тавонӣ. Маълумоти бештарро дар бораи интихоби сатҳи роҳ дар матлаб оид ба сатҳҳои роҳгардӣ бихон.
- Оё тарқишҳо, шағали нарм, баргҳои тар, ях ё ҷойҳои дигари лағжанда ҳастанд?
- Оё нишебиҳои тез, лаби баланди роҳ, зинаҳо ё гузаргоҳҳои танг ҳастанд?
- Оё роҳи алтернативӣ бо сатҳи ҳамвортар вуҷуд дорад?
- Оё дар роҳ ҷои бехатар барои истироҳат ва даромадгоҳи дастрас ба бино ҳаст?
- Оё издиҳом, равшании нокифоя, шамоли сахт ё борон халал мерасонанд?
Агар дар масир монеае бошад, ки ҳоло гузаштан аз онро намедонӣ, ҳангоми роҳ рафтан худро насанҷ. Дар дастури Medline барои модели мушаххас дар бораи зинаҳо, лаби роҳ ва монеаҳо огоҳии махсус дода шудааст; дастурҳои истеҳсолкунандагони дигар метавонанд фарқ кунанд, бинобар ин ба роҳнамои дастгоҳи худ ва тавсияҳои мутахассис такя кун. Агар шубҳа дошта бошӣ, роҳи дигарро интихоб кун ё аз ҳамроҳат хоҳиш намо, ки барои сайругашт нақша тартиб диҳад.
Кай аз мутахассис хоҳиш кун, ки тарзи роҳ рафтанро санҷад
Агар роллатор барои ту нав бошад, зуд-зуд мувозинатро гум кунӣ, пойҳоят ба чархҳо расанд, тормозҳоро бо боварӣ истифода бурда натавонӣ ё аз идора кардани дастгоҳ хаста шавӣ, аз физиотерапевт ё эрготерапевт хоҳиш кун, ки танзим ва роҳгардиятро арзёбӣ намояд. Чунин санҷиш махсусан баъд аз иваз кардани пойафзол, тағйир ёфтани вазъи саломатӣ, ҷарроҳӣ ё бад шудани назарраси биноӣ, қувваи дастҳо, ҳамоҳангӣ ё хотира муфид аст.
Мутахассис метавонад санҷад, ки оё маҳз роллатор ба ту мувофиқ аст, дастаҳо дуруст танзим шудаанд ё не, чӣ гуна меистӣ, аз чорчӯбаи дар мегузарӣ ва гардиш мекунӣ. Дастгоҳ ва пойафзолеро, ки одатан бо он роҳ меравӣ, ба машғулият биёр: ин имкон медиҳад, ки на тарзи умумӣ, балки шароити воқеӣ санҷида шавад. Таҳқиқоти таҷрибаи аввалини истифодаи асбоби роҳгардии чорчарха низ нишон дод, ки азхуд кардани он диққат талаб мекунад; бинобар ин, назорати клиникӣ баъд аз оғози истифода барои муаллифон муҳим буд.
Дар таҳқиқот 49 калонсоле иштирок карданд, ки барои роҳ рафтан ба асбоби роҳгардӣ ниёз надоштанд: 25 ҷавон ва 24 калонсол. Ҳангоми истифодаи аввалини асбоби роҳгардии чорчарха роҳгардӣ сусттар ва аз рӯи нишондиҳандаҳои вақт камтар устувор буд; масири мураккаб ва ҳамзамон иҷро кардани вазифаи фикрӣ нишондиҳандаҳоро боз ҳам тағйир дод. Натиҷаҳоро набояд бевосита ба истифодабарандагони доимӣ нисбат дод, аммо онҳо омӯзиши тадриҷӣ ва санҷиши клиникии маҳоратро дастгирӣ мекунанд.
Omana H. A. ва дигарон. Таъсири истифодаи аввалини асбоби роҳгардии чорчарха ба тарзи роҳгардии калонсолони ҷавон ва калонсол. PM&R. 2022;14(11):1333–1342. DOI: 10.1002/pmrj.12700.Ист ва ёрӣ пурс Агар ногаҳон зуд-зуд афтодан гирӣ, тормозро нигоҳ дошта натавонӣ, сарчархии нав эҳсос кунӣ ё тағйироти ногаҳонии тарзи роҳгардиятро бинӣ, кӯшиш накун, ки инро бо тезтар роҳ рафтан ҷуброн кунӣ. Сайругаштро бас намо ва вазъиятро бо мутахассиси тиббӣ баррасӣ кун.
Саволҳои маъмул
Оё метавонам ҳамеша тормозҳоро андаке фишурда нигоҳ дорам?
Дастури модели худро риоя кун. Тормози дастӣ барои суст кардан ё боздоштани идорашавандаи дастгоҳ истифода мешавад, аммо пайваста фишурда нигоҳ доштани фишангҳо метавонад дастҳоро хаста карда, идоракуниро душвор созад. Агар фишурдани тормоз бароят душвор бошад, аз мутахассис хоҳиш кун, ки танзимро санҷад ва дастгоҳи мувофиқро интихоб намояд.
Оё бо роллатор аз нишебӣ фаромадан мумкин аст?
Аз рӯи як қоидаи умумӣ қарор накун: иҷозат будани ин кор аз модел, нишебӣ ва имкониятҳои ту вобаста аст. Дастурро бихон ва аз мутахассис хоҳиш кун, ки дар қитъаи муайян тарзи бехатари идора кардани дастгоҳро нишон диҳад. Агар суръат ва самтро идора карда натавонӣ, масири дигарро интихоб кун.
Чӣ гуна санҷам, ки тормози таваққуф нигоҳ медорад?
Дар сатҳи ҳамвор роллаторро боздор, тормози таваққуфи ҳар як чархро фаъол кун ва эҳтиёткорона санҷ, ки чархҳо намегарданд. Дастури истеҳсолкунандаро риоя кун. Агар дастгоҳ ҳаракат кунад ё тормозҳо нобаробар кор кунанд, то санҷиш ё таъмир аз он истифода накун.
Оё танҳо дар роҳи рост машқ кардан лозим аст?
Қитъаи рост барои шиносоии аввал муфид аст, аммо роҳгардии ҳаррӯза ист, гардиш ва гузаргоҳҳои паҳнояшон гуногунро дар бар мегирад. Ин гуна вазифаҳоро тадриҷан ва дар муҳити бехатар илова кун. Агар мувозинатат ноустувор бошад ё хатари афтидан вуҷуд дошта бошад, дар ҳузури мутахассис машқ кун.
Манбаъҳо
- Omana H. A. ва дигарон. Таъсири истифодаи аввалини асбоби роҳгардии чорчарха ба тарзи роҳгардии калонсолони ҷавон ва калонсол. PM&R. 2022;14(11):1333–1342. DOI: 10.1002/pmrj.12700
- Costamagna E. ва дигарон. Ченакҳои объективии устувории истифодабарандаи роллатор ва бор ба дастгоҳ ҳангоми роҳгардӣ дар шароитҳои гуногун. PLOS ONE. 2019;14(1):e0210960. DOI: 10.1371/journal.pone.0210960
- Liu H. ва дигарон. Таъсири ҳолати бадан ба хусусиятҳои роҳгардӣ ҳангоми истифодаи роллаторҳо. Journal of Gerontological Nursing. 2020. DOI: 10.1016/j.gerinurse.2020.06.017
- Medline. Basic Steel Rollator: User Instructions & Warranty. Дастур оид ба танзими дастаҳо, истифодаи тормозҳо ва санҷиши дастгоҳ. Дастури Medline (PDF)
