Qozgal Блог Дастур
Дастур

Тамоми рӯз пойи по: роҳгардии кориро чӣ гуна ҳисоб кунӣ ва худро аз ҳад зиёд хаста насозӣ

Агар дар як баст қадамҳои зиёд гузорӣ, ин маънои онро надорад, ки бегоҳ ҳатман бояд барои «пур кардани меъёр» ба сайругашт равӣ. Биё мефаҳмем, ки ҳисобкунаки қадам чӣ нишон медиҳад, роҳгардии корӣ аз сайругашт барои саломатӣ чӣ фарқ дорад ва чӣ гуна сарбориро аз рӯйи ҳолати худ ва барқароршавӣ интихоб кунӣ.

11 дақиқа хониш 7 манбаъ
Корманд бо пойафзоли роҳат ҳангоми басти корӣ дар дохили ҷойи кор роҳ меравад

Қадамҳои корӣ — танҳо як қисми воқеият

Ҳисобкунаки қадам ба як саволи одӣ ҷавоб медиҳад: чанд қадам гузоштӣ. Аммо он намефаҳмонад, ки рӯзи кориат чӣ гуна гузашт. Дар як баст метавонӣ оромона рӯйи фарши ҳамвор роҳ равӣ, зуд-зуд истӣ ва нишинӣ. Дар басти дигар қариб ҳама вақт рост меистӣ, тез ҳаракат мекунӣ, аз зинапоя мебароӣ, бор мебардорӣ ё дар ҷойи танг кор мекунӣ.

Ҳамаи ин ҳолатҳо ба пойҳо ва бадан сарбории гуногун медиҳанд. Барои ҳамин, шумораи якхелаи қадамҳо метавонад бо хастагии тамоман гуногун ҳамроҳ шавад. Рост истодани беҳаракату роҳ рафтан ҳам як чиз нестанд: ҳангоми ҳаракат мушакҳои пой мунтазам кашиш мехӯранд, аммо дар ростистии тӯлонӣ ҳолати бадан аксаран қариб тағйир намеёбад.

  • Чӣ қадар вақт пойи по будӣ ва чӣ қадар метавонистӣ нишинӣ.
  • Суръат ором буд ё маҷбур мешудӣ шитоб кунӣ.
  • Оё зуд-зуд меистодӣ, беҳаракат мемондӣ ё пайваста роҳ мерафтӣ.
  • Оё зинапоя, бардоштани бори вазнин, хамшавӣ ё рӯйпӯши нороҳат буд.
  • Пойҳо, соқҳо ва пуштат дар охири баст ва субҳи рӯзи дигар чӣ ҳол доштанд.
Чиро муқоиса мекунемРоҳгардӣ дар корСайругашт барои саломатӣ
СуръатАксаран тағйирёбанда: таваққуф, тезшавӣ, интизорӣМетавонӣ суръати яксон ва мувофиқи қуввататро интихоб кунӣ
НазоратВазифаҳои корӣ масир ва танаффусҳоро муайян мекунандХудат масофа ва вақти истироҳатро интихоб мекунӣ
Хусусияти сарборӣМетавонад бо ростистии тӯлонӣ, зинапоя ва бардоштани чизҳо якҷо шавадОдатан сарбории ҷудогона ва пешбинишавандатар аст
Чиро ба назар гирифтан муфид астҚадамҳо дар якҷоягӣ бо хастагӣ ва хусусияти бастСуръат, давомнокӣ ва ҳолати худ ҳангоми сайругашт ва баъд аз он

Қисмҳои кӯтоҳи ҳаракат ҳам фаъолияти ҷисмонӣ ҳисоб мешаванд: тавсияҳои ТУТ талаб намекунанд, ки фаъолият танҳо дар қисмҳои даҳдақиқаӣ ҷамъ карда шавад. Аммо ин маънои онро надорад, ки ҳар гуна роҳгардии корӣ худ аз худ ҳамон таъсири тамриниро дорад, ки сайругашт бо суръати тез дорад. Агар хоҳӣ бидонӣ, ки ҳисобкунак қисмҳои гуногуни ҳаракатро чӣ гуна ҳисоб мекунад, мақоларо дар бораи сайругаштҳои кӯтоҳ бихон.

Хулоса дар як дақиқа
  • Қадамҳои корӣ қисми фаъолияти умумӣ ҳастанд, аммо шумораи онҳо тамоми сарбориро нишон намедиҳад.
  • Таваққуфҳои зиёд, соатҳои тӯлонии ростистӣ ва бардоштани бор ҳисси баданро аз баст тағйир медиҳанд.
  • Пас аз басти ҷисмонии дароз ҳадафи ягонаи ҳатмии қадамҳо вуҷуд надорад.
  • На танҳо қадамҳо, балки хастагӣ, дард ва барқароршавии худро то рӯзи дигар ҳам арзёбӣ кун.

Чаро роҳгардӣ дар кор дигар хел ҳис мешавад

Сайругаштро барои саломатӣ одатан ҳар вақте ки хоҳӣ оғоз ва анҷом дода, масири мувофиқ интихоб карда ва ҳангоми хастагӣ суръатро кам карда метавонӣ. Дар кор ҳаракатро вазифаҳо муайян мекунанд: ҳатто агар суръат ё ҳолати бадан нороҳат бошад, бояд идома диҳӣ. Сарборӣ метавонад тӯлонӣ бошад, аммо на ҳатман он қадар пуршиддат, ки ба тамрини тобоварӣ табдил ёбад.

Ergonomics, 2020 Тағйироти физиологӣ ҳангоми ростистӣ ва роҳгардии тӯлонӣ

Дар таҳқиқоти лабораторӣ 60 иштирокчӣ дар тӯли 4,5 соат дар чанд давра рост меистоданд ё роҳ мерафтанд ва ду танаффуси нишастан доштанд. Ростистии тӯлонӣ бо варами соқҳо ва хастагии мушакҳо ҳамроҳ буд, дар ҳоле ки ҳангоми роҳгардӣ чунин тағйирот мушоҳида нашуд. Ин таҳқиқоти хурд дар шароити назоратшаванда аст, на санҷиши як басти пурраи корӣ; он нишон медиҳад, ки чаро гоҳ-гоҳ ҳаракат кардан метавонад аз муддати дароз беҳаракат истодан муфидтар бошад.

Wall R. et al. Тағйироти физиологӣ ҳангоми ростистӣ ва роҳгардии тӯлонӣ бо назардошти синну сол, ҷинс ва таҷрибаи кори ростистагӣ. Ergonomics. 2020.

Барои ростистии тӯлонӣ баррасии алоҳидаи таҳқиқоти лабораторӣ вуҷуд дорад. Муаллифон робитаи ростистии беистро бо нороҳатӣ ва нишонаҳо дар миёни пушт ва пойҳо муайян карданд. Дар баррасӣ тавсия дода шуд, ки аз ростистии беҳаракате, ки тақрибан аз 40 дақиқа зиёд давом мекунад, худдорӣ шавад, аммо ин на соати умумии ҳатмӣ асту на меъёри муқарраршудаи бехатарӣ: сухан дар бораи маълумоти лабораторӣ меравад, на ҷадвали мувофиқ барои ҳар касбу кор.

Gait & Posture, 2017 Ростистии тӯлонӣ ва нишонаҳои мушакӣ-устухонӣ

Баррасии низомманди таҳқиқоти лабораторӣ нишон дод, ки ҳангоми ростистии пайвастаи тӯлонӣ нишонаҳо метавонанд зиёд шаванд. Муаллифон ҷамъшавии хун дар пойҳоро яке аз механизмҳои эҳтимолӣ донистанд. Маълумот пеш аз ҳама ба ростистии беҳаракат дахл дорад, бинобар ин онро бевосита ба ҳар гуна басти кории ҳамроҳ бо роҳгардӣ нисбат додан мумкин нест.

Coenen P. et al. Робитаи ростистии тӯлонӣ бо нишонаҳои мушакӣ-устухонӣ — баррасии низомманди таҳқиқоти лабораторӣ. Gait & Posture. 2017.

Фаъолияти корӣ ба ҳама таъсири яксон надорад. Баррасии баррасиҳо дар соли 2020 ҳам робитаҳои мусбат ва ҳам манфиро бо нишондиҳандаҳои гуногуни саломатӣ ошкор кард; муаллифон таъкид карданд, ки қисми зиёди маълумот мушоҳидавӣ буда, сифати далелҳо маҳдуд аст ва натиҷаҳо аз нишондиҳандаи омӯхташуда вобастаанд. Аз ин рӯ, гуфтан, ки «роҳгардии корӣ зарар дорад» ҳамон қадар соддасозист, ки гӯем «қадамҳои зиёди корӣ ҳама чизи дигарро иваз мекунанд».

Archives of Public Health, 2023 Фаъолияти корӣ ва ниёз ба барқароршавӣ пас аз баст

Дар таҳқиқоте, ки 217 корманди муассисаҳои томактабӣ иштирок доштанд, фаъолияти ҷисмониро бо акселерометр чен карданд. Сатҳи баланди фаъолияти корӣ бо ниёзи бештари барқароршавӣ баъд аз кор алоқаманд буд; муаллифон қайд карданд, ки фаъолияти сабуки тӯлонӣ ҳам метавонад хаста кунад. Натиҷа ба гурӯҳи мушаххаси кормандон дахл дорад ва исбот намекунад, ки роҳгардии корӣ худ аз худ боиси мушкилоти саломатӣ мешавад.

Karihtala T. et al. Робитаи фаъолияти ҷисмонии касбӣ ва вақти фароғат бо ниёзи барқароршавӣ пас аз кор. Archives of Public Health. 2023.

Чӣ гуна сарбориро бе пойгаи қадамҳо арзёбӣ кунӣ

Кӯшиш кун ба баст ҳамчун омезиши ҳаракат, ростистӣ ва барқароршавӣ назар кунӣ. Барои пай бурдан ба қонуният, чанд рӯзи маъмулии кориро на танҳо бо натиҷаи ҳисобкунаки қадам, балки бо навъи баст ҳам сабт кун: дар кадом қисмат бештар рост меистодӣ, роҳ мерафтӣ ё корҳои вазнин мекардӣ. Дар охири рӯз ва саҳар хастагиатро кӯтоҳ арзёбӣ кун. Ин санҷиши тиббӣ нест, балки роҳест барои фаҳмидани реҷаи худ.

  1. Қадамҳо: дар рӯзи маъмулии корӣ чанд қадам гузоштӣ, на дар рӯзи ғайриодӣ.
  2. Суръат: оё лаҳзаҳое буданд, ки нафасат ба таври назаррас тез мешуд, ё асосан ором ҳаракат мекардӣ.
  3. Беҳаракатӣ: чӣ қадар маҷбур будӣ бе имкони иваз кардани ҳолат рост истӣ.
  4. Сарбории иловагӣ: зинапоя, хамшавӣ, чизҳои вазнин, рӯйпӯши сахт.
  5. Барқароршавӣ: баъд аз истироҳат ва хоб хастагӣ ва дард то чӣ андоза кам шуданд.

ТУТ ба калонсолон тавсия медиҳад, ки дар як ҳафта 150–300 дақиқа фаъолияти аэробии мӯътадил ё 75–150 дақиқа фаъолияти пуршиддат анҷом диҳанд ва инчунин машқҳои қувватӣ кунанд. Агар як қисми кор воқеан бо суръати мӯътадил гузарад, он метавонад ба ҳаҷми умумии фаъолият саҳм гузорад. Аммо ҳисобкунаки қадам нишон намедиҳад, ки сарборӣ то чӣ андоза пуршиддат буд; баррасии таҳқиқоти фаъолияти корӣ ҳам тасдиқ намекунад, ки таъсири он ҳамеша ба таъсири фаъолияти вақти фароғат баробар аст.

60 иштирокчӣ дар таҳқиқоти лабораторӣ
4,5 соат давомнокии озмоиш
150–300 дақиқаи фаъолияти мӯътадил дар ҳафта

Ҳисобкунак роҳнамо аст, на арзёбии ҳолати ту Соат ё телефонро тавре истифода бар, ки бароят роҳат аст, аммо як рақамро ҳукми қатъӣ дар бораи сарборӣ нашумор. Назоратчӣ метавонад баъзе қадамҳоро нашуморад ё ростистии тӯлонӣ ва бардоштани борро нишон надиҳад. Маълумоти бештарро дар мақола дар бораи чӣ гуна шумораи қадамҳоро арзёбӣ кардан бихон.

Барқароршавӣ дар давоми баст ва баъд аз он

Агар шароити кор имкон диҳад, ҳолати бадан ва вазифаҳоро иваз кун: роҳгардӣ, нишастан ва ростистиро навбат ба навбат иҷро куну мунтазир нашав, ки нороҳатӣ сахт шавад. Агар муддати дароз дар як ҷо рост истода бошӣ, каме роҳ рафтан ё қисми корро нишаста анҷом додан метавонад роҳаттар бошад. Агар тамоми рӯз роҳ равӣ, шояд ҳангоми танаффус сайругашти иловагӣ лозим набошад — баъзан беҳтар аст нишинӣ, пойҳоятро дам диҳӣ ва хӯрок хӯрӣ.

  • Танаффусҳои имконпазирро ба нақша гир ва аз онҳо барои иваз кардани ҳолати бадан истифода бар, на танҳо барои иҷрои корҳои дигар.
  • Агар метавонӣ, вазифаҳои роҳгардиро бо вазифаҳои нишаста ё беҳаракат рост истода иҷрошаванда иваз кун.
  • Пас аз баст вобаста ба ҳолатат истироҳат, машқи сабуки кашишӣ ё сайругашти оромро интихоб кун — ҳеҷ кадом ҳатмӣ нест.
  • Аҳамият деҳ, ки оё баъд аз хоб ва рӯзи истироҳат ҳолати маъмулиат бармегардад.

Ҷудо кардани кор аз сарбории вақти истироҳат аз ҷиҳати равонӣ ҳам муҳим аст: баъзан мехоҳӣ шом ҳаракат кунӣ, гоҳе бошад баданат оромиро талаб мекунад. Агар одат карда бошӣ, ки ҳадафи қадамҳоро «пур кунӣ», ба худ саволи дигар деҳ: на ин ки чанд қадам мондааст, балки оё ҳоло сайругашт кардан мехоҳӣ ва ин бароят роҳат аст ё не. Агар дард, карахтӣ ё варами назаррас такрор шавад ё баъд аз истироҳат нагузарад, бо мутахассиси тиббӣ машварат кун — кӯшиш накун, ки мушкилро танҳо бо иваз кардани пойафзол ё зиёд кардани қадамҳо ҳал кунӣ.

Пас аз басти дароз Танҳо барои он ки барнома қадамҳои кам ё баръакс зиёд нишон медиҳад, худкор сайругаштро илова накун. Агар роҳ рафтан бароят хушоянд бошад, суръати роҳат ва масири кӯтоҳ интихоб кун. Агар истироҳат кардан хоҳӣ, ин ҳам интихоби дуруст аст.

Чӣ гуна барои рӯзи дарози корӣ пойафзол интихоб кунӣ

Ҳангоми интихоби пойафзоли корӣ на ваъдаҳои ҷолиб дар бораи «ислоҳи гаштугузор», балки мувофиқ будан ба вазифаҳои корӣ ва бароҳатии он муҳим аст. Барои ангуштон бояд ҷойи кофӣ бошад, пошна бояд устувор бимонад, таги пойафзол набояд лағжад ва бояд ба рӯйпӯши фарш мувофиқ бошад. Агар дар кор пӯшидани пойафзоли муҳофизатӣ ҳатмӣ бошад, он бояд ба қоидаҳои бехатарӣ ҷавобгӯ бошад; агар талабот иҷозат надиҳад, пойафзоли варзишӣ онро иваз карда наметавонад.

Таҳқиқоти пойафзол барои одамоне, ки муддати дароз рост меистанд, яксон нестанд. Баррасии низомманди соли 2018 далелҳои мӯътадилеро ёфт, ки сатҳҳои нармкунанда метавонанд нороҳатиро кам кунанд, аммо далелҳо ба нафъи қолабакҳои пойафзол камтар буданд. Ин маънои онро надорад, ки пойафзол ҳар қадар нарм бошад, ҳамон қадар беҳтар аст: устуворӣ, такягоҳ ва роҳатӣ аз шакли пой, вазифа ва худи пойафзол вобастаанд.

  • Пойафзолро ба охири рӯз наздиктар пӯш карда бин, зеро пой метавонад каме калонтар шавад.
  • Санҷ, ки ангуштон ба нӯги пойафзол намерасанд ва пошна ҳангоми қадам задан намебарояд.
  • Боварӣ ҳосил кун, ки таги пойафзол ба рӯйпӯши фарш ва талаботи бехатарӣ мувофиқ аст.
  • Агар қолабак ё пойафзоли нав дардатро зиёд кунад, санҷишро бас кун ва варианти дигар ёб.

Пойафзол ниёз ба танаффусро аз байн намебарад ва кафолат намедиҳад, ки басти дароз хаста намекунад. Агар хоҳӣ дар бораи мувофиқати пойафзол ва интихоби ҷуфт барои роҳгардӣ бештар фаҳмӣ, роҳнамои пойафзоли роҳгардӣ-и моро бихон.

Кай пас аз кор ба сайругашт рафтан мувофиқ аст

Ба ҳолати худ нигоҳ кун, на ба нақшаи ҳатмӣ. Агар баст асосан нишаста гузашта бошад, худро бардам ҳис кунӣ ва хоҳиши роҳ рафтан дошта бошӣ, сайругашт метавонад роҳи хушоянд барои ҳаракат кардан бошад. Агар бисёр рост истода, бе танаффус роҳ рафта ё бор бардошта бошӣ, аввал хастагӣ ва барқароршавиатро арзёбӣ кун. Ҳаракатро ба рақобат бо кор табдил додан лозим нест.

Қадамҳои корӣ ҳаракатанд, аммо сабаби ҳатмии боз ҳам бештар қадам гузоштан нестанд. Тамоми сарбориро ба назар гир: суръат, таваққуфҳо, ростистӣ, вазифаҳо ва барқароршавиат.

Саволҳои маъмул

Агар дар кор бисёр роҳ равам, ин фаъолияти ҷисмонӣ ҳисоб мешавад?

Бале. Роҳгардии корӣ ба фаъолияти умумии ҷисмонӣ дохил мешавад. Агар суръат ба қадри кофӣ мӯътадил бошад, онро ба ҳаҷми фаъолияти аэробӣ ҳам дохил кардан мумкин аст. Аммо шумораи қадамҳо худ аз худ шиддати сарбориро нишон намедиҳад ва намегӯяд, ки то чӣ андоза хуб барқарор шудаӣ.

Оё пас аз баст боз 10 000 қадам гузоштан лозим аст?

Не. Баъд аз кор қадамҳои иловагиро ҳатман пур кардан лозим нест. Агар хоҳиш дошта бошӣ ва ҳолатат имкон диҳад, ба сайругашт рав; пас аз басти махсусан дароз ё хастакунанда истироҳат кардан ҳам мумкин аст.

Оё роҳгардии кӯтоҳи корӣ метавонад ҷойи сайругашт бо суръати тезро гирад?

Баъзе қисмҳои кӯтоҳи ҳаракат ҳам муфиданд ва ба ҳаҷми умумии фаъолият дохил мешаванд. Аммо таваққуфҳои зиёд ва суръати ором метавонанд нисбат ба сайругашти пайваста таъсири дигар дошта бошанд. Онҳоро танҳо аз рӯйи ҳисобкунаки қадам муқоиса накун.

Агар дар охири баст пойҳо ё соқҳоям дард кунанд, чӣ кор кунам?

Аввал бубин, ки оё нороҳатӣ баъд аз истироҳат кам мешавад ва пойафзолат дуруст меояд ё не; инчунин санҷ, ки оё метавонӣ ҳолати баданатро иваз кунӣ. Агар дард ё варам мунтазам пайдо шавад, зиёд гардад ё нагузарад, барои арзёбии тиббӣ муроҷиат кун, на ин ки сарбориро худсарона зиёд намоӣ.

Манбаъҳо

  1. Wall R. et al. Тағйироти физиологӣ ҳангоми ростистӣ ва роҳгардии тӯлонӣ бо назардошти синну сол, ҷинс ва таҷрибаи кори ростистагӣ. Ergonomics. 2020;63(5):579–592. DOI
  2. Coenen P. et al. Робитаи ростистии тӯлонӣ бо нишонаҳои мушакӣ-устухонӣ: баррасии низомманди таҳқиқоти лабораторӣ. Gait & Posture. 2017;58:310–318. DOI
  3. Karihtala T. et al. Робитаи фаъолияти ҷисмонии касбӣ ва вақти фароғат бо ниёзи барқароршавӣ пас аз кор. Archives of Public Health. 2023;81:17. DOI
  4. Cillekens B. et al. Фаъолияти ҷисмонии касбӣ ба саломатӣ чӣ гуна таъсир мерасонад? Баррасии фарогири 23 натиҷаи саломатӣ дар 158 таҳқиқоти мушоҳидавӣ. British Journal of Sports Medicine. 2020;54(24):1474–1481. DOI
  5. Bull F.C. et al. Роҳнамои Созмони умумиҷаҳонии тандурустӣ дар соли 2020 оид ба фаъолияти ҷисмонӣ ва рафтори камҳаракат. British Journal of Sports Medicine. 2020;54:1451–1462. DOI
  6. Parry S.P. et al. Таъсири маводи нармкунанда ба нороҳатии мушакӣ-устухонӣ ва хастагӣ ҳангоми ростистии тӯлонӣ дар кор: баррасии низомманд. Applied Ergonomics. 2019;70:300–314. DOI
  7. Holtermann A. et al. Парадокси саломатӣ дар фаъолияти ҷисмонии касбӣ ва вақти фароғат. British Journal of Sports Medicine. 2012;46(4):291–295. DOI

Боз бихонед

Қадамҳоятро бо Qozgal ҳисоб кун

Барномаи ройгон: қадамҳоро ҳисоб мекунад, стрик мебарад ва ҳар рӯз ба роҳгардӣ ҳавасманд мекунад.

Ҳамаи мақолаҳои блог