Неге коляскамен серуен — ең жақсы бастама
Сәбимен өткен алғашқы айлар оңай-ақ төрт қабырғаның ішінде өтеді: ұйқысыздық, тамақтандыру, шексіз шаруа. Бұл кезде дене қозғалысты сағынады, ал таза ауасыз көңіл-күй нашарлайды. Коляскамен серуен бірден екі мәселені шешеді: бала көбіне далада тәтті ұйықтайды, ал сіз спортзалсыз, абонементсіз және күтушісіз байсалды әрі қолжетімді дене жүктемесін аласыз. Бұл жаңа өмірге шынымен сыятын қозғалыс. Әрі мұндай серуен жалғыздық сезімін де жеңілдетеді: ауа жайып, көршілерді көріп, аздап демалу анаға өзін адам ретінде сезінуге көмектеседі.
Бұл мақалада — жылы әрі практикалық жоспар. Білезік, арқа мен иықты сақтау үшін осанканы дұрыс ұстауды және коляска тұтқасының биіктігін реттеуді; маршрут, қарқын мен жабынды таңдауды; сәбиді ыстықтан, күннен және суықтан қорғауды; тамақтандыру мен ұйқы төңірегінде серуен ырғағын құруды қарастырамыз. Бөлек босанғаннан кейінгі жұмсақ қалпына келу және алдымен дәрігерден рұқсат сұрау керек болатын кездер туралы айтамыз. Мұнда кінә сезіміне де, міндетті нормаларға да орын жоқ: мінсіз цифр емес, күш беретін, тартып алмайтын тұрақты қозғалыс маңызды. Кез келген серуен, тіпті ең қысқасы да, денеңіз бен көңіл-күйіңізге пайда әкеледі, ал нақ осындай шағын шығулардан тұрақты қозғалу әдеті қалыптасады. Сондықтан өзіңізді асықтырмаңыз әрі басқалармен салыстырмаңыз — әркімнің қарқыны мен жағдайы бөлек, әр ананың денесі де, баласы да, күн тәртібі де ерекше, сол себепті бұл жоспарды өз жағдайыңызға қарай еркін бейімдеңіз.
Осанка мен тұтқа биіктігі: арқа мен білезікті сақтаңыз
Колясканы көбіне бүкшиіп, алға еңкейіп әрі қолды бұрап итереді — сосын бір-екі аптада белде, мойында және білезікте ауырсыну пайда болады. Басты ереже қарапайым: тіке жүріңіз, иық босаң әрі төмен, көзқарас алда, балаға төмен қарап емес. Шынтақты денеге жақын әрі сәл бүгулі ұстаңыз. Колясканы тек қолмен емес, бүкіл дене қозғалысымен итеріңіз және тұтқаға бар салмағыңызбен асылмаңыз.
Тұтқа биіктігі орасан рөл атқарады. Коляска реттелсе, тұтқаны шамамен бел деңгейіне немесе кіндіктен сәл төмен қойыңыз — білезік тік қалатындай, ал иық құлаққа көтерілмейтіндей. Тым төмен тұтқа бүкшиюге мәжбүрлейді, тым биігі — иықты қатайтады. Биік әрі аласа ата-анаға әртүрлі баптау керек, сондықтан «бұрынғыдай» емес, өзіңізге сай таңдаңыз. Колясканы екі ата-ана кезекпен пайдаланса, тұтқаны әрқайсысына қайта баптаңыз: артық жарты минут сізді апталап белдің ауыруынан құтқарады. Шаршаудың байқалмай жиналатынын ұмытпаңыз — жазылып, иықты түзеу үшін қысқа кідіріс серуеннің соңына дейін шыдағаннан әлдеқайда пайдалы.
- Тұтқаны білезік тік, шынтақ денеге жақын әрі сәл бүгулі болатындай қойыңыз.
- Арқаны тік, иықты босаң ұстап, төмен емес, алға қараңыз.
- Тұтқаға қолмен асылмай, дене мен аяқпен итеріңіз.
- Колясканы бір қолмен итерсеңіз, қолды әрі ұстау орнын ауыстырып тұрыңыз.
- Жалпақ табанды ыңғайлы аяқ киім тізе мен белді сақтайды.
Маршрут, қарқын мен жабын
Үй маңындағы тегіс, таныс маршруттардан бастаңыз — көлеңкесі бар әрі тоқтауға ыңғайлы жерден. Тегіс асфальт не тығыз жол жеңіл домалайды; қиыршық тас, құм мен биік бордюр көп күш пен тербелісті талап етеді, бұл арқаға да, сәбиге де жайсыз. Үй маңындағы шеңбер ұзын тура маршруттан ыңғайлы: бала оянса не ауа райы бұзылса, сіз әрдайым жақын боласыз. Отырып демалуға болатын орындарды әрі ыстық күндерге арналған көлеңкелі учаскелерді алдын ала белгілеп қойыңыз. Ауданда саябақ не жасыл аллея болса, бұл тамаша нұсқа: пайдаланылған газ азырақ, тыныштық көбірек, сәбиге де байсалдырақ. Алғашқы апталарда алыс әрі әдемі маршруттардың соңынан қума — есік алдындағы қарапайым әрі болжамды шеңбер сенімдірек әрі күнделікті әдетке айналдыру оңайырақ.
Сөйлей алатын, бірақ ән айта алмайтын қарқынмен жүріңіз — бұл орташа жүктеме. Баяу бастаңыз, серуеннің ортасында жылдамдаңыз, соңына қарай біртіндеп бәсеңдетіңіз. Бала біркелкі қозғалыста тыныш ұйықтаса, рывоксыз әрі күрт бұрылыссыз байсалды ырғақ ұстаңыз.
Сәбиді ыстықтан, күннен және суықтан қорғау
Кішкентай бала ересектен тезірек қызып әрі тоңады, сондықтан ауа райы — серуенді анықтайтын басты нәрсе. Ыстықта таңертең не кешке шығыңыз, көлеңкеде жүріңіз және сәбиді жеңіл киіндіріңіз. Аса маңызды ереже: ыстықта «көлеңке жасау» үшін колясканы пледпен немесе жөргекпен ешқашан жаппаңыз — мата астында температура күрт көтеріледі, ал ауа тұнып қалады. Штаттық қалпақ пен желдетілетін күннен қорғаныш қалқанды пайдаланыңыз.
| Ауа райы | Не істеу керек | Неден аулақ болу керек |
|---|---|---|
| Ыстық пен күн | Таңертең/кешке жүру, көлеңкеде болу, ана су ішу | Колясканы пледпен жабу, түсте шығу |
| Салқын | Қабат-қабат киіндіру, сәбидің қолы мен мойнын тексеру | Бала терлейтіндей орау |
| Жел мен суық | Желден қорғайтын чехол, қысқа серуен | Қатты аязда ұзақ шығу |
| Жаңбыр | Ауа кіретін жаңбыр жамылғысы | Ұзаққа толық герметик пленка |
Ең жақсы серуен — содан кейін сәби де тыныш, ананың да күші азаймай, көбейетін серуен.
Тамақтандыру мен ұйқы төңірегіндегі серуен ырғағы
Баланы серуенге бейімдеуге тырыспаңыз — серуенді оның режимі төңірегінде құрыңыз. Ең ыңғайлысы — тамақтандырудан кейін бірден шығу, сәби тоқ, тыныш әрі колясканың біркелкі тербелісінен ұйықтауға дайын кезде. Сонда күндізгі ұйқы таза ауада өтеді, ал сіз 20–40 минут қозғалыс аласыз. Өзіңізге су алыңыз: емізетін анаға, әсіресе жылы ауа райы мен жүктемеде, су ішу маңызды. Өткізіп алған күндер үшін өзіңізді жазғырмаңыз — ұйқысыздық пен қыңырлық әркімде болады, ал бір өтпей қалған серуен ештеңені бұзбайды. Әр күннің мінсіз орындалуынан гөрі апта бойғы жалпы ырғақ маңыздырақ. Уақыт өте келе коляскамен шығу күннің таныс тірегіне айналып, оны сіз де, сәби де қуана күтетін боласыз.
- 1–2-апта: күніне тегіс маршрутпен 10–15 минуттық бір қысқа серуен, асықпай.
- 3–4-апта: екінші серуен қосыңыз немесе біріншісін 20–25 минутқа ұзартыңыз.
- 5–6-апта: серуенді күндізгі ұйқыға байлап, қолайлы қарқында 30–40 минутқа жеткізіңіз.
- Әрі қарай: көңіл-күй жақсы болса, маршруттың бір бөлігінде сәл жылдамдаңыз.
- Әрдайым: су алыңыз, сәбиді ауа райына қарай киіндіріңіз және шаршаудың алғашқы белгісінде қайтыңыз.
- Коляскамен серуен — сәби далада ұйықтап жатқанда белсенділікті қайтарудың қарапайым жолы.
- Тұтқа биіктігін өзіңізге қойыңыз: тік білезік, босаң иық, тік арқа.
- Тегіс әрі көлеңкелі маршруттан бастап, уақыт пен қарқынды біртіндеп арттырыңыз.
- Ыстықта колясканы пледпен ешқашан жаппаңыз әрі өзіңіз су ішіңіз.
- Серуенді тамақтандыру мен ұйқы төңірегінде құрыңыз, ал кесардан кейін — дәрігер рұқсатынан соң.
Жиі қойылатын сұрақтар
Босанғаннан кейін коляскамен қашан жүре бастауға болады?
Көп әйел алғашқы апталарда-ақ көңіл-күйге қарап, қысқа жеңіл жүруден бастайды. Бірақ кесар тілігі, асқынулы немесе ауыр босанғаннан кейін алдымен тексеру мен дәрігер рұқсатын күтіңіз, әдетте алтыншы апта шамасында.
Жүктеме тым көп екенін қалай білемін?
Белгілер — қан кетудің күшеюі, іштің астыңғы бөлігі не жамбаста ауырсыну, қатты шаршау, бас айналу. Осының бірі пайда болса, тоқтап демалыңыз, келесіде азырақ әрі баяуырақ жүріңіз. Алаңдатарлық белгілерде дәрігерге қаралыңыз.
Ыстықта колясканы пледпен жабуға болмайтыны рас па?
Иә. Жабылған мата колясканы тымырсық қорапқа айналдырады: ауа айналмайды, ал ішіндегі температура тез көтеріледі. Бұл сәбиге қауіпті. Пледті емес, қалпақ пен ағаш не ғимарат көлеңкесін пайдаланыңыз.
Серуен кезінде қанша су ішу керек?
Шөліңізге қарай ішіңіз және бөтелкені қолыңызда ұстаңыз, әсіресе емізіп жүрсеңіз әрі жылы ауа райында серуендесеңіз. Үнемі жұтым су сусыздануды болдырмауға және жүктеме кезінде көңіл-күйді сақтауға көмектеседі.
Дереккөздер
- ДДСҰ. Физикалық белсенділік туралы ақпараттық бюллетень. ДДСҰ: физикалық белсенділік
- Bull FC және авт. «World Health Organization 2020 guidelines on physical activity», Br J Sports Med, 2020. Br J Sports Med 2020
- Mayo Clinic. Босанғаннан кейінгі денсаулық пен дене белсенділігі. Mayo Clinic
- Cleveland Clinic. Денсаулық кітапханасы: босанғаннан кейін қалпына келу. Cleveland Clinic
- PubMed. Босанғаннан кейінгі жүру мен белсенділік туралы зерттеулер жинағы. PubMed: postpartum walking
Qozgal-мен қадамдарыңды сана
Тегін қосымша: қадам санайды, стрик жүргізеді және күн сайын жүруге ынталандырады.