Қачан меңишни башлашқа болиду
Әгәр операция асоратсиз өтүп, дохтур саңа мәхсус чәкләшләрни ейтмиған болса, өйниң ичидә адәттә шу күнила меңишкә болиду. Британияниң NHS хизмити чиққандин кейин бемарниң бихәтәр меңәләйдиған болуши керәклигини, лекин басқучларда еһтиятчан болуш лазимлиғини язиду. Сиртта сайил қилиш үчүн йолни яхши көридиған, наркоздин кейин бешиң айланмайдиған вә йениңда һәмраһиң болидиған вақитни күткән әвзәл. Мәнбә: NHS
Офтальмологиң бәргән операциядин кейинки йол-йоруқ һәрқандақ умумий календардин муһим. Әгәр катаракта билән биллә глаукома, тор пәрдә даваланған яки башқа операция қилинған болса, күчкә қайтиш муддити башқичә болуши мүмкин.
Бу санлар дәл шу қәдәр күтүшүң шәрт дегәнлик әмәс. Улар операциядин кейин берилидиған йәкүннамиләрдики кәң тарқалған көрсәткүчләрни көрситиду: йеник паалийәт күч мәшиқлиридин, үзүштин, бағ ишлиридин яки алақилиқ спорттин бурун әслигә келиду. Һәр клиникидики тәвсийә һәрхил, шуңа уларни хирургниң шәхсий көрсәтмисиниң орниға қойма. Moorfields Eye Hospital вә Guy’s and St Thomas’ NHS
Дәсләпки сайил қандақ болуши керәк
Дәсләпки 24 саәттә мәхсәт «қәдәм санини толдуруш» әмәс, көзүңниң адәттики қозғилишқа қандақ инкас қайтурушини хатирҗәм байқаш. Өйниң ичидә яки өйгә йеқин текис вә тинч йолда қисқа меңиштин башла. Сөзлишишкә болидиған темпта маң, өргә чиққанда сүръитиңни ашурма вә сайилни чидамлиқ мәшиқигә айландурма.
- Дәсләпки чиқишларни 5–15 минуттин қил, яхшиси һәмраһ билән.
- Муз, ора, пәләмпәй вә адәмләр зич йоллардин хали текис йолни талла.
- Хирург тәвсийә қилған болса, көзәйнәк тақа; сиртта у шамал вә чаңдинму қоғдайду.
- Қум чүшкәндәк туйғу яки азрақ қичишиш пәйда болса,му көзүңгә қол тәккүзмә вә сүртмә.
- Көрүшүң хиралашса, һалиңсизлиқ пәйда болса яки көзүң ағришқа башлиса, тохтап өйгә қайт.
Әмәлий хуласә: стандарт операциядин кейин адәттики хатирҗәм меңиш адәттә хәвпи төвән паалийәткә ятиду, лекин көрүшниң әслигә келиш сүръити һәрхил болиду. Дәсләпки саәтләрдә қарачуқи кәңәйгән петичә қелиши, көрүнүш хира болуши, басқуч вә йол четиниң чоңқурлуғи саңа үгәнмигәндәк туйилиши мүмкин. Шуңа бәзи чағларда жиқилиш хәвпи меңишниң көзгә болған тәсиридинму муһимрақ болиду.
Әгәр операциядин кейин меңиштики тәвритиш сени әнәнидүрсә, вақитлиқ йолни қисқарт вә тонуш йәрни талла. Тәңпуңлуқ үчүн пайдилиқ бихәтәрлик қаидилирини меңиш вә жиқилиш хәвпи һәққидә материалдинму көрәләйсән.
Басқучлап әслигә келиш пилани
Операция күни вә дәсләпки 24 саәт
Пәқәт хатирҗәм вә һаҗәт болғанда маң: һоҷәхана, ашхана, машина яки көздин кәчүрүшкә баридиған кабинетқичә. Әгәр дохтур қисқа чиқишқа рухсәт қилған болса, йол текис болсун, һава иссиқ, шамаллиқ, чаңлиқ яки қуяшлиқ болмиса яхши. Рульға өзәң олтарма: тамчә вә операциядин кейин көрүш йетәрлик муқим болмаслиғи мүмкин. Америка Офтальмология Академийәси җисманий паалийәт вә машина һайдашқа қачан бихәтәр қайтишни хирург билән ениқлашни тәвсийә қилиду.
2–7-күнләр
Әгәр ағриқ күчәймигән, көрүш бара-бара яхшиланған вә дохтур башқа көрсәтмә бәрмигән болса, сайилни аста-аста узартсаң болиду. Җиддийликни төвән сақла: толуқ җүмлиләр билән бемалал сөзлийәлишиң вә нәпәсиңни тутуп қалмаслиғиң керәк. Бу дәвирдә адәтләнгән қәдәм санини өлчәм қилма — бәлгиләрниң болмаслиғи вә йолниң бихәтәр болуши муһимрақ.
- Аввилиға сүръәтни әмәс, давамлишиш вақтини ашур: мәсилән, 5–10 минуттин қош.
- Йолни текис тут; басқучни пәقәт һаҗәт болғанда ишләт вә тутқучни тут.
- Сайилни сумка, халта, су яки башқа еғир жүк көтириш билән бирләштүрмә.
- Чаңлиқ йәрләр, ремонт, шамаллиқ қирғақлар вә көзгә кир төкүлүп кетидиған вәзийәтләрдин сақлан.
- Дохтур рухсәт қилмиғичә үзмә вә һамамға кирмә.
Иккинчи һәптә вә униңдин кейин
Көплигән клиникиларда дәсләпки икки һәптә еғир көтириш, күчлүк мәшиқ, қаттиқ егилиш вә бағ ишлиридин сақлиниш керәк болған дәвир дәп қарилиду. Өзүңни яхши һис қилсаң, йеник сайил адәттә бурунрақ әслигә келиду. Moorfields күч чиқиридиған паалийәт вә егилиштин сақлинишни мәхсус тәвсийә қилиду, бәзи NHS йәкүннамилиридә адәттики меңишкә рухсәт қилинип, еғир жүк үчүн чәкләшләр икки һәптигә қалдурулиду. Moorfields вә Leeds Teaching Hospitals
Егилиш, басқуч вә өргә чиқиш
«Егилмә» дегән чәкләшни көпинчә һәддидин зиядә кәң чүшиниду. Башмағни бағлаш үчүн аста егилиш билән бешиңни узақ вақит төвән тутуп ишләш бирдәк күч әмәс. Дәсләпки күнләрдики хәтәр пәقәт башниң һалитигә әмәс, күчинишкә, нәпәсни тутуп қелишқа, тәңпуңлуқни йоқитишқа вә көзгә урулуп кетиш еһтималлиқиғиму бағлиқ.
| Вәзийәт | Дәсләпки дәвирдә немә қилиш керәк | Қачан қайтуруш |
|---|---|---|
| Текис хатирҗәм меңиш | Өзүңни яхши һис қилсаң адәттә болиду | Дәсләпки 24 саәттин хирургниң көрсәтмиси бойичә |
| Басқуч | Аста, тутқучни тутуп, алдирашмай | Көрүш басқучларни ишәнчлик баһалашқа болғанда |
| Узун өргә чиқиш яки тез меңиш | Уни мәшиқ сүпитидә ишләтмә | Рухсәт вә текис йолда аста-аста синақтин кейин |
| Бешиңни төвән тутуп егилиш | Узақ турма вә күч билән бирләштүрмә | Аста-аста; хирург қәтий чәклигән болса, униң рухситини күт |
| Еғир сумка, арқа халта, күч мәшиқи | Сақлан | Көпинчә 1–2 һәптидин кейин, шәхсән баһалиниду |
Әмәлий хәтәрни кона чәкләшләрдин айришқа ярдәм беридиған кичик бир изертилләш бар. Лекин у һәрқандақ күчкә рухсәт бәрмәйду вә саңа берилгән чиқиш һөҗҗитини йоққа чиқармайду.
Хатирҗәм меңиш билән тағға чиқиш бир нәрсә әмәс. Әгәр йол сени ениқ күчинишкә, нәпәсиңни тутушқа яки пулсиңни тезлитишкә мәжбур қилса, офтальмолог рухсәт қилғичә уни кейингә қалдур.
Ахирқи җүмлә әмәлий хуласә, мәхсус клиникилиқ чегра әмәс. Факоемульсификациядин кейин дөңлүкләрдә сайил қилиш һәққидә биваситә изертилләшләр аз. Лекин дохтурханилар күчлүк мәшиқ, еғир көтириш вә бесимни ашуруши яки травма кәлтүрүп чиқириши мүмкин болған ишларни вақитлиқ тохтитишни изчил тәвсийә қилиду. Шуңа авал текис йолда меңишни синап көр, андин қисқа вә пәсиңки өрни байқап көр, пақәт шуниңдин кейин адәттики маршрутиңға қайт.
Қәдимиңни қисқарт, нәпәсиңни тутма, еғир сумка көтәрмә вә бешиңни пәвқулулладин егип путуңға дайим қарима. Яхши йепилған йолни таллап, мурәккәп бөликләрдә саңа ярдәм берәләйдиған адәмниң йенида маңғини тоғра.
Қайси бәлгиләрни әслигә келишкә бағлашқа болмайду
Көздә ят бир нәрсә бардәк йеник туйғу, муътәдил йоруқтин қачиш, яш еқиши вә азрақ қизириш операциядин кейин көрүлүши мүмкин. Лекин бәлгиләр күчәймәй, бара-бара йениклиши керәк. Қаттиқ ағриқ яки көрүшниң начарлиши пәقәт сайилни бикар қилип бир нәччә күн күтүшкә сەۋәп әмәс.
- Ағриқ күчәйсә, көз ениқ қизирип кетсә яки ириңлиқ бөлүнмә пәйда болса, дәрһал хирург яки кезәкчи офтальмолог билән алақиләш.
- Көрүш туюқсиз начарлиса, яхшиланғандин кейин хелә хиралашса яки ениқ шишиш вә йоруқтин қачиш пәйда болса, дәрһал баһалаш керәк.
- Йоруқ чақнашлири, туюқсиз көпийип кәткән йеңи учидиған қара ноқтилар, қара пәрдә яки көрүш мәйданидики көләңгә тор пәрдидә мәсилә барлиғини көрситиши мүмкин — җиддий ярдәмгә мураҗиәт қил.
- Жиқилиш, урулуш, көзни қаттиқ сүртиш яки химийәлик васитә тәсадипий көзгә киргәндин кейин бәлгиләр пәйда болса, режилик көрүшни күтмә.
Канада клиникилиқ тәвсийәсидә көрүшниң төвәнлиши, күчийиватқан ағриқ, күчийиватқан қизириш, чақнашлар, йеңи учидиған қара ноқтилар вә тор пәрдә айрилишиниң бәлгилири 24 саәт ичидила җиддий йоллашқа сەۋәп дәп көрситилиду. Көзниң ички тоқулмилириниң инфекцияси гуман қилинса, ярдәм дәрһал керәк. BC Guidelines
Артуқ хәтәрсиз сайилға қайтишқа немә ярдәм бериду
- Өйдә гиләм, сим вә башқа тосалғуларни, болупму көрүшүң техи муқим болмиған болса, алдинала елип ташла.
- Сиртта күндүз вә тонуш йолни талла; қараңғуда йол четини вә басқучни баһалаш қийинирақ.
- Тамчини бәлгиләнгән тәртиптә давамлаштур вә ишлитиштин бурун қолуңни жуювәт.
- Тамчиниң қоллиниш санини өз алдиңға өзгәртмә вә көзгә ағриқ басидиған яки яллуғуға қарши башқа васитиләрни қошма.
- Әгәр бир көзиң операция қилинған болса, икки көзниң пәрқини нәзәрдә тут: мейиңниң йеңи ениқлиқ вә рәңләргә үгиниши үчүн вақит керәк болуши мүмкин.
- Адәттики тәртипкә аста қайтиш үчүн кесәлликтин кейин меңишкә қайтиш һәққидә материалдики қаидини қоллансаң болиду: қисқа, мунтизим вә әтиси өз һалиңни баһалап тур.
Көп учрайдиған соаллар
Операция күни сайил қилсам боламду?
Асорати болмиған операциядин кейин адәттә өйдә меңишкә, бәзи чағларда көрүш вә умумий һалиң имкан бәрсә қисқичә сиртқа чиқишқа рухсәт қилиниду. Ялғуз сайил қилма, рульға олтарма вә мурәккәп йолни таллима. Ениқ тәвсийә операцияниң түри вә хирургниң көрсәтмисигә бағлиқ.
Катаракта елип ташланғандин кейин тез меңишкә қачан болиду?
Дәсләпки күнләрдә хатирҗәм темпни таллиған әвзәл. Ағриқ, күчийиватқан қизириш, көрүшниң начарлиши вә муқимсизлиқ туйғуси болмиғанда тез меңишкә аста қайт. Темп сени нәпәсиңни тутушқа яки ениқ күчинишкә мәжбур қилса, бу һазирчә һәддидин зиядә күч.
Тағқа қачан чиқишқа болиду?
Пәсиңки өрни текис сайилни ишәнчлик көтирәләйдиған болғандин кейин синап көрүш әқилгә мувапиқ. Қисқа бөликтин, еғир арқа халтисиз вә сүръәтни ашурмай башла. Мурәккәп операция, глаукома, тор пәрдә мәсилиси яки дохтурниң қәтий чәклимилири болса, авал шәхсий рухсәт ал.
Бирәр нәрсини көтириш үчүн егилсәм боламду?
Қисқа вә контрол қилинған егилиш бешиңни узақ төвән тутуп күч ишләш билән бирдәк әмәс, лекин дәсләпки күнләрдә арқаңни тик тутуп олтирип алғиниң яки ярдәм сориғиниң әвзәл. Узақ егилмә, еғир нәрсә көтәрмә вә нәпәсиңни тутма. Әгәр хирург егилишни чәклигән болса, дәл шу муддәткә әмәл қил.
Сайилдин кейин қайси бәлгиләр дәрһал мәслиһәтлик ярдәмни талап қилиду?
Күчийиватқан ағриқ, күчийиватқан қизириш, көрүшниң туюқсиз начарлиши, ириңлиқ бөлүнмә, чақнашлар, туюқсиз көпийип кәткән учидиған қара ноқтилар, қара пәрдә яки көләңгә — офтальмолог билән дәрһал алақилишишкә сەۋәп. Урулуш яки жиқилиштин кейин бәлгиләр өзлүкидин өтүп кетишини күтмә.
- Асорати болмиған операциядин кейин текис йәрдә хатирҗәм меңиш көпинчә дәсләпки 24 саәттә әслигә келиду, лекин пәقәт бихәтәр көрүп, һалиңсизлиқ сәзмигән болсаңла.
- Дәсләпки сайилларни қисқа, аста вә өрсиз қил; еғир сумка, чаң, шамал вә жиқилиш хәвпидин сақлан.
- Егилиш вә басқуч һәммигә бирдәк чәкләнмәйду: бешиңни узақ төвән тутуш, күчиниш вә күтүлмигән қозғилишлардин сақлан, хирургниң көрсәтмисини биринчи орунға қой.
- Күчлүк мәшиқ, еғир көтириш, үзүш, бағ ишлири вә алақилиқ спорт кейин қайтиду — көпинчә 2–4 һәптидин кейин, лекин муддәт операциягә бағлиқ.
- Қаттиқ ағриқ, көрүшниң начарлиши, күчийиватқан қизириш, чақнашлар, йеңи учидиған қара ноқтилар яки қара пәрдә дәрһал офтальмолог баһалишини талап қилиду.
Мәнбәләр
- NHS. Cataract surgery: әслигә келиш, меңиш, чәкләшләр вә агаһландурғучи бәлгиләр. NHS: Cataract surgery
- Moorfields Eye Hospital. Aftercare: көз операциялиридин кейинқи чәкләшләр вә ярдәм керәк болған бәлгиләр. Moorfields Eye Hospital: Aftercare
- American Academy of Ophthalmology. Cataract Surgery: бемарлар үчүн әслигә келиш вә паалийәткә қайтиш тоғрилиқ йәкүннамә. AAO: Cataract Surgery
- Meuleners LB, Feng YR, Fraser M, Brameld K, Chow K. Биринчи вә иккинчи көз катаракта операциясиниң җисманий паалийәткә тәсири: проспективлиқ изертилләш. BMJ Open. 2019. DOI: 10.1136/bmjopen-2018-024491. BMJ Open, 2019: physical activity
- Quraishy MM, Casswell AG. Доктор, катаракта операциясидин кейин егилсәм боламду? Eye. 1996;10:92–94. DOI: 10.1038/eye.1996.14. Eye, 1996: bending after surgery
- Porela-Tiihonen S, Kokki H, Kaarniranta K, Kokki M. Катаракта операциясидин кейин әслигә келиш. Acta Ophthalmologica. 2016;94:1–34. DOI: 10.1111/aos.13055. Acta Ophthalmologica, 2016
- British Columbia Guidelines. Катаракта: операциядин кейинки көзитиш вә хәтәрлик бәлгиләр. Операциядин кейинқи асоратларни тонуш үчүн тәвсийәләр. BC Guidelines: Cataract
- Guy’s and St Thomas’ NHS Foundation Trust. Катаракта операциясидин кейин: егилиш, күчлүк мәшиқ, еғир нәрсиләр, үзүш вә алақилиқ спортқа болған чәкләшләр. Guy’s and St Thomas’: After cataract surgery
Қәдәмлириңни Qozgal билән сана
Һәқсиз әпликация: қәдәмни санайду, стрикни жүргүзиду вә һәр күни меңишқа илһам бериду.