Қашан жүре бастауға болады
Егер операция асқынусыз өтіп, дәрігер арнайы шектеулер қоймаса, үй ішінде әдетте сол күні-ақ жүруге болады. Британдық NHS қызметі шығарылғаннан кейін пациент қауіпсіз жүре алуы керек, бірақ баспалдақта сақ болу қажет екенін жазады. Далада серуендеу үшін бағытты жақсы көретініңе, анестезиядан кейін басың айналмайтынына және жаныңда бірге жүретін адам барына көз жеткізген дұрыс. Дереккөз: NHS
Офтальмологыңның операциядан кейінгі нұсқаулығы кез келген жалпы күнтізбеден маңызды. Егер катарактамен бірге глаукома немесе торлы қабық емделсе не басқа операция жасалса, күш түсіруге оралу мерзімі өзгеше болуы мүмкін.
Бұл сандар дәл осынша уақыт күтуің міндетті дегенді білдірмейді. Олар операциядан кейінгі жадынамаларда кездесетін кең таралған бағдарларды көрсетеді: жеңіл белсенділік күш жаттығуларына, жүзуге, бақша жұмыстарына немесе жанасу спортына қарағанда ертерек қалпына келеді. Әртүрлі клиникалардағы кеңестер өзгеше болуы мүмкін, сондықтан бұл мерзімдерді хирургтың жеке нұсқауының орнына қолданба. Moorfields Eye Hospital және Guy’s and St Thomas’ NHS
Алғашқы серуен қандай болуы керек
Алғашқы тәуліктегі мақсат — «қадам жинау» емес, көздің күнделікті қозғалысқа қалай жауап беретінін тыныш тексеру. Үйде немесе үйіңе жақын тегіс әрі тыныш бағытта қысқа жүруден баста. Әңгімелесе алатын қарқынмен жүр, өрге көтерілгенде жылдамдама және серуенді төзімділік жаттығуына айналдырма.
- Алғашқы шығуларды 5–15 минуттан жаса, мүмкін болса, қасыңда біреу болсын.
- Мұзы, шұңқыры, баспалдағы және адам көп ағыны жоқ тегіс жолды таңда.
- Хирург ұсынса, көзілдірік тақ; далада ол жел мен шаңнан да қорғайды.
- Көзді ұстама және уқалама, тіпті құм түскендей сезім немесе аздап қышу пайда болса да.
- Көруің бұлдыраса, әлсіздік пайда болса немесе көзің ауыра бастаса, тоқтап, үйге қайт.
Практикалық қорытынды: стандартты операциядан кейінгі қалыпты, тыныш жүру әдетте қаупі төмен белсенділікке жатады, бірақ көру біркелкі қалпына келмейді. Алғашқы сағаттарда қарашық кеңейген күйде қалуы, бейненің бұлдыр болуы, ал баспалдақтар мен жиектердің тереңдігі әдеттегіден өзгеше сезілуі мүмкін. Сондықтан кейде жүрудің көзге әсерінен гөрі құлап қалу қаупі маңыздырақ болады.
Егер операциядан кейін теңселіп жүруге алаңдасаң, бағытты уақытша қысқарт та, таныс жерді таңда. Тепе-теңдікке қатысты пайдалы қауіпсіздік ережелерін жүру және құлау қаупі туралы материалдан қосымша көре аласың.
Кезең-кезеңімен оралу жоспары
Операция жасалған күн және алғашқы 24 сағат
Тек жай жүр және қажет болғанда ғана қозғалып отыр: дәретханаға, асүйге, көлікке немесе бақылау тексеруіне арналған кабинетке дейін. Дәрігер қысқа уақытқа далаға шығуға рұқсат етсе, ыстық, жел, шаң және ашық күн жоқ тегіс бағытты таңда. Көлік жүргізбе: тамшылар мен операциядан кейін көру жеткілікті тұрақты болмауы мүмкін. Америкалық офтальмология академиясы дене белсенділігі мен көлік жүргізуге қашан қауіпсіз оралуға болатынын хирургтан нақтылауды ұсынады.
2–7 күн
Егер ауырсыну күшеймесе, көру біртіндеп жақсарса және дәрігер басқа нұсқау бермесе, серуенді біртіндеп ұзартуға болады. Қарқын төмен болсын: толық сөйлемдермен еркін сөйлей алуың және тынысыңды ұстамауың керек. Әдеттегі қадам санына бағдарланба — бұл кезеңде белгілердің болмауы мен қауіпсіз жер маңыздырақ.
- Алдымен жылдамдықты емес, ұзақтығын арттыр: мысалы, 5–10 минуттан қосып отыр.
- Бағытты тегіс ұста; баспалдақты тек қажет болса пайдалан және тұтқадан ұста.
- Серуенді сөмке, пакет, су немесе басқа ауыр зат көтерумен қатар жасама.
- Шаңды жерлерден, жөндеу жүріп жатқан орындардан, желді жағалаулардан және көзге кір түсуі мүмкін жағдайлардан аулақ бол.
- Дәрігер рұқсат бергенше жүзбе және саунаға барма.
Екінші апта және одан кейін
Көптеген клиникаларда алғашқы екі апта ауыр зат көтеруден, қарқынды жаттығулардан, қатты еңкеюден және бақша жұмыстарынан аулақ болатын кезең саналады. Өзіңді жақсы сезінсең, жеңіл серуенге әдетте ертерек оралуға болады. Moorfields күш түсіретін белсенділік пен еңкеюден уақытша аулақ болуға кеңес береді, ал кейбір NHS жадынамалары қалыпты жүруге рұқсат етіп, ауыр күш түсіруге шектеуді екі аптаға қалдырады. Moorfields және Leeds Teaching Hospitals
Еңкею, баспалдақ және өрге көтерілу
«Еңкейме» деген тыйымды көбіне тым кең түсінеді. Бауды байлау үшін баяу еңкею мен басыңды төмен салып ұзақ жұмыс істеу — әртүрлі күш түсіреді. Алғашқы күндердегі қауіп тек бастың қалпына емес, күшенуге, тынысты ұстауға, тепе-теңдікті жоғалтуға және көзді соғып алуың мүмкін екеніне де байланысты.
| Жағдай | Алғашқы кезеңде не істеу керек | Қашан оралуға болады |
|---|---|---|
| Тегіс, тыныш жүру | Өзіңді жақсы сезінсең, әдетте рұқсат етіледі | Алғашқы тәуліктен бастап, хирург нұсқауымен |
| Баспалдақ | Баяу, тұтқадан ұстап, асықпай | Көруің баспалдақтарды сенімді бағалауға мүмкіндік бергенде |
| Ұзақ өр немесе жылдам жүру | Жаттығу ретінде пайдаланба | Рұқсат алғаннан кейін және тегіс бағытта біртіндеп сынап көрген соң |
| Басты төмен салып еңкею | Ұзақ тұрма және күш түсірумен қатар жасама | Біртіндеп; хирург қатаң тыйым салса, оның рұқсатын күт |
| Ауыр сөмке, рюкзак, күш жұмысы | Аулақ бол | Көбіне 1–2 аптадан кейін, жеке жағдайға қарай |
Нақты қауіпті ескірген тыйымдардан ажыратуға көмектесетін шағын зерттеу бар. Бірақ ол кез келген күш түсуге рұқсат бермейді және саған берілген шығарылу нұсқаулығын жоққа шығармайды.
Тыныш жүру — өрге көтерілумен бірдей емес. Егер бағыт сені айқын күшенуге, тынысыңды ұстауға немесе тамыр соғысын тез көтеруге мәжбүр етсе, оны офтальмолог рұқсат бергенше кейінге қалдыр.
Соңғы сөйлем — жеке клиникалық шек емес, практикалық қорытынды. Факоэмульсификациядан кейін төбелі жерде серуендеу туралы тікелей зерттеулер аз. Бірақ ауруханалар қарқынды жаттығудан, ауыр зат көтеруден және қысымды арттыруы немесе жарақатқа әкелуі мүмкін әрекеттерден уақытша аулақ болуға тұрақты түрде кеңес береді. Сондықтан алдымен тегіс жерде жүруді, кейін қысқа әрі жайпақ өрді, содан соң ғана әдеттегі бағытыңды сынап көр.
Қадамыңды қысқарт, тынысыңды ұстама, ауыр сөмке көтерме және басты күрт еңкейтіп, үнемі аяғыңа қарай берме. Жабыны жақсы жолды таңдаған дұрыс әрі күрделі бөлікте көмектесетін адаммен бірге жүр.
Қандай белгілерді қалпына келу деп қабылдауға болмайды
Операциядан кейін бөгде зат тұрғандай жеңіл сезім, орташа жарықтан қорқу, жас ағу және аздап қызару болуы мүмкін. Бірақ белгілер күшеймей, біртіндеп басылуы керек. Қатты ауырсыну немесе көрудің нашарлауы серуенді ғана тоқтатып, бірнеше күн күте беруге себеп емес.
- Ауырсыну күшейсе, көз айқын қызарса немесе іріңді бөлінді пайда болса, хирургпен немесе кезекші офтальмологпен шұғыл байланыс.
- Көру күрт нашарласа, жақсарғаннан кейін қайтадан едәуір бұлдырласа немесе айқын ісіну мен жарықтан қорқу пайда болса, шұғыл тексеру қажет.
- Жарық жарқылдары, кенеттен пайда болған көптеген жаңа шыбындар, көру алаңындағы қара перде немесе көлеңке торлы қабықтағы мәселеге нұсқауы мүмкін — шұғыл көмекке жүгін.
- Құлағаннан, соғылғаннан, көзді қатты уқалағаннан немесе химиялық зат кездейсоқ тигеннен кейін белгілер пайда болса, жоспарлы тексеруді күтпе.
Канадалық клиникалық нұсқаулық көрудің төмендеуін, күшейіп келе жатқан ауырсынуды, үдемелі қызаруды, жарқылдарды, жаңа шыбындарды және торлы қабық ажырауының белгілерін 24 сағат ішінде шұғыл жолдауға себептерге жатқызады. Көз ішіндегі тіндерге инфекция күдігі болса, көмек шұғыл қажет. BC Guidelines
Артық қауіпсіз серуенге оралуға не көмектеседі
- Көруің әлі тұрақсыз болса, әсіресе үйдегі кілемдерді, сымдарды және басқа кедергілерді алдын ала алып таста.
- Далада күндізгі уақыт пен таныс бағытты таңда; қараңғыда жиектер мен баспалдақтарды бағалау қиынырақ.
- Тамшыларды белгіленген тәртіппен жалғастыр және қолданар алдында қолыңды жу.
- Тамшылардың жиілігін өз бетіңше өзгертпе және көзге ауырсынуды басатын немесе қабынуға қарсы дәрілерді қоспа.
- Егер бір көзге операция жасалып қойған болса, көздер арасындағы айырмашылықты ескер: миға жаңа айқындық пен түстерге үйрену үшін уақыт қажет болуы мүмкін.
- Қалыпты режимге біртіндеп оралу үшін аурудан кейін жүруге оралу туралы материалдағы қағиданы қолдануға болады: қысқа, тұрақты серуенде және келесі күні өзіңді қалай сезінетініңді бағала.
Жиі қойылатын сұрақтар
Операция жасалған күні серуендеуге бола ма?
Асқынусыз операциядан кейін әдетте үй ішінде жүруге, ал көруің мен өзіңді сезінуің мүмкіндік берсе, кейде қысқа уақытқа далаға шығуға рұқсат етеді. Жалғыз серуендеме, көлік жүргізбе және күрделі бағытты таңдама. Нақты кеңес операция түрі мен хирург нұсқауына байланысты.
Катарактаны алып тастағаннан кейін жылдам жүруге бола ма?
Алғашқы күндері тыныш қарқынды таңдаған дұрыс. Ауырсыну, күшейіп келе жатқан қызару, көрудің нашарлауы және тұрақсыздық сезімі болмаса, жылдам жүруге біртіндеп орал. Егер қарқын тынысыңды ұстауға немесе айқын күшенуге мәжбүр етсе, бұл әзірге тым ауыр күш.
Қашан өрге жүруге болады?
Тегіс серуенді сенімді көтере алатын болғаннан кейін жайпақ өрді сынап көруге болады. Қысқа бөліктен баста, ауыр рюкзак тақпа және жылдамдықты арттырма. Күрделі операция, глаукома, торлы қабық мәселелері немесе дәрігердің қатаң тыйымы болса, алдымен жеке рұқсат ал.
Затты көтеру үшін еңкеюге бола ма?
Қысқа әрі бақыланатын еңкею басыңды төмен салып күш жұмысын істеумен бірдей емес, бірақ алғашқы күндері арқаны тік ұстап отырып алған немесе көмек сұраған дұрыс. Ұзақ еңкеймe, ауыр зат көтерме және тынысыңды ұстама. Егер хирург еңкеюге тыйым салса, дәл сол мерзімді сақта.
Серуеннен кейін қандай белгілер шұғыл кеңес алуды қажет етеді?
Күшейіп келе жатқан ауырсыну, үдеген қызару, көрудің күрт нашарлауы, іріңді бөлінді, жарқылдар, кенеттен пайда болған көптеген шыбындар, қара перде немесе көлеңке — офтальмологпен шұғыл байланысуға себеп. Соғылғаннан немесе құлағаннан кейін белгілер өздігінен басылғанша күтпе.
- Асқынусыз операциядан кейін тегіс жерде тыныш жүру көбіне алғашқы тәулікте қалпына келеді, бірақ сен қауіпсіз көріп, әлсіздік сезінбеуің керек.
- Алғашқы серуендерді қысқа әрі баяу жаса, өрге көтерілме, ауыр сөмке ұстама, шаң мен желден және құлау қаупінен сақтан.
- Еңкею мен баспалдаққа қойылатын шектеу бәріне бірдей емес: басты төмен салып ұзақ тұрма, күшенбе және күрт қозғалыстан сақтан, ал хирург кеңесін бірінші орынға қой.
- Қарқынды жаттығулар, ауыр зат көтеру, жүзу, бақша жұмыстары және жанасу спорты кейінірек — көбіне 2–4 аптадан соң қалпына келеді, бірақ мерзім операцияға байланысты.
- Кенет ауырсыну, көрудің нашарлауы, күшейіп келе жатқан қызару, жарқылдар, жаңа шыбындар немесе қара перде шұғыл офтальмологиялық тексеруді қажет етеді.
Дереккөздер
- NHS. Cataract surgery: қалпына келу, жүру, шектеулер және қауіпті белгілер. NHS: Cataract surgery
- Moorfields Eye Hospital. Aftercare: көз операцияларынан кейінгі шектеулер және көмек қажет болатын белгілер. Moorfields Eye Hospital: Aftercare
- American Academy of Ophthalmology. Cataract Surgery: қалпына келу және белсенділікке оралу туралы пациенттерге арналған жадынама. AAO: Cataract Surgery
- Meuleners LB, Feng YR, Fraser M, Brameld K, Chow K. Impact of first and second eye cataract surgery on physical activity: a prospective study. BMJ Open. 2019. DOI: 10.1136/bmjopen-2018-024491. BMJ Open, 2019: physical activity
- Quraishy MM, Casswell AG. May I bend down after my cataract operation, doctor? Eye. 1996;10:92–94. DOI: 10.1038/eye.1996.14. Eye, 1996: bending after surgery
- Porela-Tiihonen S, Kokki H, Kaarniranta K, Kokki M. Recovery after cataract surgery. Acta Ophthalmologica. 2016;94:1–34. DOI: 10.1111/aos.13055. Acta Ophthalmologica, 2016
- British Columbia Guidelines. Cataract: postoperative monitoring and red flags. Операциядан кейінгі асқынуларды тануға арналған ұсынымдар. BC Guidelines: Cataract
- Guy’s and St Thomas’ NHS Foundation Trust. After cataract surgery: еңкеюге, қарқынды жаттығуларға, ауыр заттарға, жүзуге және жанасу спортына қойылатын шектеулер. Guy’s and St Thomas’: After cataract surgery
Qozgal-мен қадамдарыңды сана
Тегін қосымша: қадам санайды, стрик жүргізеді және күн сайын жүруге ынталандырады.