Көктемде әдемі шеңберді емес, сенімді жабындыны таңда
Семейде көктемгі серуен кезінде әртүрлі жабынмен жүруге тура келеді: құрғақ тротуар, дымқыл асфальт, көлеңкедегі мұз қалдықтары және саябақтағы езіліп кеткен топырақ. Сондықтан бағытты тек картаға қарап жоспарлама. Әуелі қатты жабынмен қай жерлерден жүруге болатынын, ал қай тұстан тез кері бұрылып немесе көшеге шыға алатыныңды ойла.
Бастысы — жылдамдық пен қадам саны емес, орнықтылық. Егер табаның тайғанай бастаса, аяқкиім жерге батып кетсе немесе су шұңқырларды жасырып тұрса, айналып өт. Қысқарақ, бірақ болжамды бағытпен серуендеген әлдеқайда жақсы: ұзақ жол жүріп, амалсыз көгал мен балшықты басып өтпейсің.
- Шығар алдында ауа райы мен жолдың жай-күйін тексер; барған соң алғашқы бірнеше минутта жабындыны бағала.
- Лайсаңда табаны бедерлі, таймайтын әрі өкшені нық ұстайтын аяқкиім таңда; табаны тегіс аяқкиім киме.
- Қысқа серуенге саябақтағы қатты жолдар жарайды; жағалаумен мұзы жоқ әрі терең шалшығы жоқ жерлерде ғана жүр.
- Полковник аралы мен орман соқпақтарына топырақ кепкен кезде барған дұрыс.
- Дымқыл әрі тегіс емес жерлерде адымды қысқартып, баяу жүр және қолыңды бос ұста.
Жолды бір минутта қалай бағалауға болады
Жолға тек алдыңа емес, бірнеше адым алға да қара. Шалшықтың шетін тексер: егер босап кеткен топырақ, жан-жаққа жайылған іздер көрінсе немесе еріген су жолдың үстімен ағып жатса, жиегімен өтуге тырыспа. Қашықтық ұзарса да, тротуармен құрғақ айналма жолды таңда.
- Қатты әрі тегіс: құрғақ асфальт немесе тазаланған тақта — әдеттегі адыммен жүре бер.
- Дымқыл, бірақ мұз бен бос топырақ жоқ: адымды қысқарт, жылдамдама және шұғыл бұрылма.
- Жұмсақ, су жиналған немесе табаның топыраққа батып кетеді: кері бұрыл не асфальтпен айналып өт.
- Судың астында не барын көрмесең: байқамай баспа; шалшық шұңқырды, мұзды немесе жол жиегін жасыруы мүмкін.
Лайсаң кезде жақсы бағыт — кез келген сәтте құрғақ жолмен айналып өтіп, сабырмен қайтуға болатын бағыт.
Шолу 384 зерттеуді қамтып, беткейлер жиі жеткілікті деңгейде сипатталмайтынын, сондықтан нәтижелерді салыстыру қиын екенін көрсетті. Бұл серуенге қатысты пайдалы ескерту: «дымқыл жол» дегеніміз — бір ғана жабын түрі емес. Еңісті, кедір-бұдырды, суды және бос балшықты бөлек бағала; таныс көрінгені үшін кез келген жерді қауіпсіз деп ойлама.
Lawson R., Thomas N. D. A. A systematic review of the measures that have been used to assess surface characteristics in relation to their impact on walking and falling, 2023.Дымқыл асфальт пен езіліп кеткен топыраққа арналған аяқкиім
Қалада серуендеуге өкшені нық ұстайтын, аяқта бос тұрмайтын және табан бүгілетін жерден иілетін жабық аяқкиім таңда. Табанының бедері айқын, науашалары бар болғаны пайдалы: дымқыл жерде ол тегіс табаннан қолайлырақ. Тозуын да тексер: бедері әбден өшсе, аяқкиім жылымыққа жарамайды.
Жолда шашыраған су немесе дымқыл қар болса, су өткізбейтін үстіңгі бөлігі бар аяқкиім көмектеседі. Бірақ бір серуен үшін ғана ауыр, қонышы биік етік алма. Ең бастысы — аяқкиім қажамауы және бақайың құрғақ болуы. Қолыңда тек үйреншікті кроссовка болса, асфальтпен жүріп, топырақ соқпақтарға түспе.
| Жабынды мен жағдай | Не киіп, қалай жүру керек |
|---|---|
| Қаладағы дымқыл тротуар | Табаны бедерлі жабық кроссовка немесе етік; адымды әдеттегіден қысқарт. |
| Лайсаң мен шағын шалшықтар | Су өткізбейтін үстіңгі бөлігі бар, өкшені нық ұстайтын аяқкиім ки; терең шалшықтарды айналып өт. |
| Езіліп кеткен топырақ | Бағытты өзгерткен дұрыс; қала кроссовкасы лай соқпақты қауіпсіз жолға айналдырмайды. |
| Қатып қалған су немесе мұз | Тек табан бедеріне сенбе: басқа жермен жүр немесе құрғақ жолмен кері қайт. |
Аяқкиім табандарымен жасалған тәжірибеде ілінісу материалға, табанның күйіне және ластағышы бар жабынға тәуелді болды; табан бедерінің қатты тозуы — аяқкиімді ауыстыру керегінің белгісі. Бұл — өндірістік аяқкиім мен ластанған едендерге арналған зертханалық жұмыс, көктемгі лайдағы кроссовканы тікелей сынау емес. Сондықтан тұжырымның пайдасы бар, бірақ шектеулі: табаныңның күйін тексер, ал күмәнді жағдайда бренд уәдесіне сенбей, бағытты өзгерт.
Grönqvist R. Mechanisms of friction and assessment of slip resistance of new and used footwear soles on contaminated floors, 1995.Семейдегі бағыттар: серуенді қай жерде қысқартуға болады
Жылымықта қатты жолдары бар әрі қала көшелеріне шығатын жерлер қолайлы. Ертіс жағалауында тек құрғақ әрі ашық учаскелермен жүр; саябақтарда көгалды кесіп өтпей, негізгі аллеялардан шықпа. Төмендегі қашықтықтар — Qozgal қалалық гидіндегі шамалар, бүгінгі жабындының жай-күйіне кепіл емес. Семей бағыттары туралы толық гидті қара және барған жеріңдегі жағдайды тексер.
- Ертіс жағалауы: қалалық гидте шамамен 2,5 км болатын учаске және 3 500 қадамдай жол көрсетілген. Оны түгел жүру міндетті емес: аспалы көпірдің жанындағы кіреберістен баста, қатты жолмен жүр де, алғашқы шалшық не көктайғақ кездескенде кері қайт. Жағалауға орталықтан жаяу жетуге болады; шығар алдында қолайлы автобусты картадан тексер, өйткені бағыттар мен аялдамалар өзгеруі мүмкін.
- Абай саябағы: үлкен шеңбердің ұзындығы шамамен 1,8 км немесе 2 800 қадамдай. Лайсаң кезде негізгі аллеяның құрғақ бөлігін ғана жүріп, шағын айналым жаса. Саябаққа орталық арқылы жету ыңғайлы; ұзағырақ серуендегің келсе, қаланың орталық бөлігіндегі қатты тротуарларды қос.
- Орталық саябақ: Қайым Мұхамедханов пен Дулатов көшелерінің қиылысындағы «Орталық саябақ» аялдамасын бағдарға ал. Автобусты өзекті қолданбадан тексер; саябақ ішінде лайсаңға айналмаған жолдарды таңда. Мекенжайы мен бағдарлары Qozgal қалалық гидінде бар.
- Полковник аралы: қалалық гидте толық айналым шамамен 7,5 км деп көрсетілген, бірақ қар еріген кезде орман және топырақ соқпақтарымен жүру қолайсыз болуы мүмкін. Топырақ кепкенше аралға баруды кейінге қалдыр немесе жабындысы қатты әрі қайту жолы алдын ала белгілі учаскемен ғана жүр.
Жағалау туралы бөлек гид бар: Ертіс маңында қалай серуендеп, су жағасындағы бағытты таңдауға болады. Шығар алдында картадан, ауа райынан және уақытша шектеулер туралы хабарламалардан мәліметті тексер. Түнде қар ерігеннен немесе жаңбырдан кейін кешегі құрғақ жол сол күйі қалады деп ойлама.
Жолда лай басталса, бағытты қалай өзгерту керек
Жоспарлаған жеріңе жетемін деп қасарысып жүрудің қажеті жоқ. Езіліп кеткен учаскеде ең жақын құрғақ тротуарға дейін кері қайтып, серуенді кварталдармен немесе негізгі саябақтар арқылы жалғастыр. Ұзақтығын сақтағың келсе, шөппен айналып өтпей, қатты жабындымен тағы бір қысқа бөлікті қос.
- Аялдамаға, қала орталығына немесе такси шақыру оңай жерге жақын қысқа бөліктен баста.
- Бірнеше минуттан соң аяқкиімнің таймауын және жолдың күйін бағала. Аяғың нық басылмаса, серуенді қысқарт.
- Бір бағытқа созылған ұзақ жолдың орнына бірнеше жерден шығуға болатын айналма жол таңда.
- Қадам санын міндетті меже емес, бағдар деп қабылда: жылымықта қауіпсіз жерден кері бұрылу күндік мақсаттан маңызды.
Зертханада жүргізілген зерттеуге дені сау 11 қатысушы қатысып, жасанды түрде кедір-бұдыр етілген беткеймен жүрді. Энергия шығыны тегіс жермен салыстырғанда шамамен 28% жоғары болып, зерттеушілер қадамдардың әркелкілігі артқанын да байқады. Бұл — Семейдегі көктемгі лайды зерттеу емес, бірақ пайдалы кеңесті растайды: тегіс емес жерде баяула да, әдеттегі қарқынды сақтаймын деп тырыспа.
Voloshina A. S., Kuo A. D., Daley M. A., Ferris D. P. Biomechanics and energetics of walking on uneven terrain, 2013.Жүру мәнері: асықпай, қысқа адыммен, қолда телефонсыз
Дымқыл немесе тегіс емес жерде адымды сәл қысқартып, аяғыңды алға тым созбай, денеңе жақынырақ қой. Шалшықтың жиегін байқап, келесі адымды қайда басатыныңды үлгеріп көретін қарқынмен жүр. Балшықтан жүгіріп өтпе, жиектен секірме және тайғақ тақтада шұғыл бұрылма.
Қолыңды бос ұста: тепе-теңдігіңді жоғалтқанда экранға жармасып қалмау үшін телефонды қалтаңа не сөмкеңе сал. Балаңмен немесе итпен жүрсең, шалшық пен жол жиегінен арақашықтық сақта; қарғыбаудың қадамыңды күрт өзгертуіне жол берме. Ұзақ серуенге шықсаң, алдын ала тоқтайтын немесе кері қайтатын жерді белгілеп ал.
Серуенді кейінге қалдырған дұрыс болатын жағдайлар
Судың астында тұтас мұз жатса, өзен жағасының жиегі шайылып кетсе, жол жабық болса немесе шалшықтың тереңдігін анықтау мүмкін болмаса, таңдаған учаскеңмен жүрме. Қоршауды айналып өтпе және жолды қысқарту үшін жағаға түспе. Аяқкиімің су болып, аяғың тоңса немесе бірнеше рет тайып кетсең, серуенді аяқтап, үйге құрғақтау жолмен қайт.
Тайғақ жерді өзіңді сынап көріп тексерме Мұзға немесе еңіс дымқыл тақтаға сынап көремін деп шұғыл адым жасама. Жабынды күмәнді көрінсе, қауіпсіз жолмен айналып өт немесе кері бұрыл. Ауырсыну, қатты әлсіздік не бас айналу болса, тоқтап, көмек сұра.
Жиі қойылатын сұрақтар
Лайсаң кезде Полковник аралына баруға бола ма?
Құрғақ, қатты әрі ашық учаскені алдын ала көріп тұрсаң ғана баруға болады. Бағыт езіліп кеткен соқпаққа апарса, аралға баруды кейінге қалдырып, жағалауды немесе орталық көшелерді таңдаған дұрыс. Аралды толық айналу ұзаққа созылады, ал жылымықта жолдың ортасынан кері бұрылу оңайырақ.
Кәдімгі кроссовка жарай ма?
Иә, егер аяғыңа жақсы тұрса, табаны тозбаған болса және бағыт қатты жабындымен өтсе. Қалада киетін кәдімгі кроссовка лай топырақ соқпақта таймайтынына кепіл бермейді. Дымқыл қар мен шалшықта су өткізбейтін үстіңгі бөлігі бар аяқкиім таңда.
Қанша қадам жоспарлау керек?
Қысқа бөлікті таңдап, жабындыда жүру қаншалықты жайлы екенін байқап көр. Qozgal қалалық гидінде жағалау учаскесіне шамамен 3 500 қадам, ал Абай саябағындағы үлкен шеңберге шамамен 2 800 қадам бағдар ретінде берілген. Бұл — шамамен алынған есеп: нақты саны адым ұзындығы мен таңдаған айналымыңа байланысты.
Жағалау дымқыл немесе тайғақ болып шықса не істеген дұрыс?
Судың дәл жанымен жүре берме. Қаланың құрғақ тротуарына қайт, бағытты қысқарт немесе серуенді кейінге қалдыр. Шығар алдында жағдай мен көлікті тексер, ал жаңбырдан кейін жолды қайта бағала.
Дереккөздер
- Lawson R., Thomas N. D. A. A systematic review of the measures that have been used to assess surface characteristics in relation to their impact on walking and falling. Systematic Reviews, 2023. DOI: 10.1186/s13643-023-02315-0
- Grönqvist R. Mechanisms of friction and assessment of slip resistance of new and used footwear soles on contaminated floors. Ergonomics, 1995. DOI: 10.1080/00140139508925100
- Voloshina A. S., Kuo A. D., Daley M. A., Ferris D. P. Biomechanics and energetics of walking on uneven terrain. Journal of Experimental Biology, 2013. DOI: 10.1242/jeb.081711
- Qozgal. Семейде қайда серуендеуге болады: Ертіс пен Абай саябақтары арқылы өтетін 10 бағыт. Қашықтық пен қадам саны шамамен көрсетілген қалалық гид. Семей бағыттары туралы гид
- Welcome.kz. Central Park of Semey. Саябақтың мекенжайы мен қоғамдық көлік аялдамасы. Семейдің Орталық саябағы
