Инфаркттин кейин маңиш: жүклимигә қандақ хәвпсиз қайтиш керәк

Инфаркттин кейин маңиш: авал хәвпсизлик, кейин километр

Инфаркттин кейин маңиш күндилик һаяттики бәрдашлиқни қайтурушқа вә қозғилишқа болған ишәнчни аста-аста әслигә кәлтүрүшкә ярдәм бериду. Бирақ асоратсиз инфаркт болған адәмгә ярайдиған бирла маңиш йүрәк йетишмәслиги, ритм бузулуши, давамлишиватқан ишемийәси яки шунтлаш операциясидин кейин болған адәм үчүн бәкму ағир болуши мүмкин.

Маңишни қачан башлаш керәк

Бу йәрдә «башлаш» сөзи һәммә адәм үчүн бирдәк мәнини билдүрмәйду. Дохтурханида әтигән мобилизатсийә клиникилиқ һаләт турақлашқандин кейинла башлиниши мүмкин, бирақ бу хизмәт хадимлириниң көзитиши астида болиду: авал орунда бурулуш вә олтуруш, кейин орнидин туруш, бирнәччә қәдәм вә қисқа йоллар. Дохтурханидин чиққандин кейин өз алдиңға сайил қилиш — инфарктниң түригә, давалаш нәтиҗисигә, бәлгиләргә вә дохтур хуласисигә бағлиқ болған кейинки басқуч.

• Дохтурханидин чиқиштин авал қачан өз алдиңға маңалайдиғанлиғиңни, тунҗи сайилниң қанчә минут болидиғанлиғини вә сени билән бириниң болуши керәк-йоқлуқини ениқла.
• Биринчи контроллуқ көрүшни күтмәй, чиқиштин авал кардиореабилитатсийә программисиға йолланма беришни сора.
• Нур артерийәси яки сан артерийәси арқилиқ кириштин кейин қандақ чәклимиләр барлиғини, шунтлаштин кейин көкрәк сөңиги вә қоллар үчүн қандақ қаидиләргә әмәл қилиш керәклигини сори.
• Көкрәк ағриғи, тинч һаләттә нәпәс қисилиши, һошидин кетиш, турақсиз ритм давамлашса яки дохтур техи жүклимәгә рухсәт қилмиған болса, өйдики жүклимини өз алдиңға башлима.

Жүклиминиң җиддийлигини қандақ контрол қилиш керәк

Дәсләптә тез маңишиңниң һаҗити йоқ. Яхши башлиниш нуқтиси — нәпәсиң азрақ тезлишидиған, бирақ толуқ җүмлиләр билән сөзлишәләйдиған сүръәт. Бу сөзлишиш синиқи. Әгәр пәқәт қисқа сөзләр билән җавап берәлисәң, жүклимә еһтиятчан башлаш үчүн аллиқачан бәк жуқури болған болиду.

Тамур соқуши — йол көрсәткүч, буйруқ әмәс

Кардиолог текшүрүш яки жүклимә синиқидин кейин саңа ениқ даирә бәргән болса, тамур соқуши пайдилиқ йол көрсәткүч болиду. Бирақ бета-блокаторлар жүрәкниң җавабини аста қилиду, бәзи дорилар, аритмийә вә имплантат қилинған әсваблар аддий һисапларни ишәнчсиз қилиду. Шуңа яшқа қарап мәшиқ зонисиңни өз алдиңға һисаплашқа тиришма. Әгәр дохтур тамур соқуши даирисини бәлгилигән болса, шуниңға әмәл қил; болмиса, шәхсий пилан алғанға қәдәр туйғулириң, сөзлишиш синиқи вә бәлгиләрдин пайдилан. Дорилар һәққидә толуқрақ бета-блокаторлар тәсиридики маңиш тоғрилиқ материалда.

Дәсләпки һәптиләр үчүн қәдәмму-қәдәм план

Төвәндики — дохтур билән муһакимә қилишқа арналған еһтиятчан асас, тәйяр бәлгилимә әмәс. У пәқәт турақлиқ һаләттә дохтурханидин чиқирилған вә өз алдиға маңишқа рухсәт қилинған адәмгә мас келиду. Әгәр чиқириш хуласисида башқа муддәт яки чәклимә көрситилгән болса, шуниңға әмәл қилиниду.

Инфаркттин кейин яхши сайил — өз күчүңни испатлиғандин кейин әмәс, жүрәкниң әтиси күнини хатирҗәм қобул қилалайдиған сайилдур.

Бир хәвпсиз сайилниң қаидилири

Дәсләпки чиқишларни түз йолда, өйгә йеқин вә ялғуз әмәс өткүзгән яхши. Иссиқ һава, қаттиқ соғуқ, музлиған йол вә узун өрләшни таллима: ташқи шараит сүръәткә қарап байқаш қийинирақ болған қошумчә жүклимә пәйда қилиду.

1. Башлаштин авал бирнәччә минут олтуруп, һалитиңни баһала. Әгәр көкрәк ағриғи, ениқ нәпәс қисилиши яки аҗизлиқ аллиқачан бар болса, сайилни әмәлдин қалдур.
2. 5–10 минут интайин аста қәдәм билән башла. 5–10 минутлуқ бәдәнни қизитиш вә совутуш жүрәк соқуши вә нәпәслинишни аста өзгәртишкә ярдәм бериду.
3. Түз йәрдә қолайлиқ аяқ кийим билән маң; бир һәптә ичидила пәләмпәй, дөң вә тез сүръәтни қошма.
4. Телефонини йениңда тут, йеқин адамиңға маршрутиңни ейт вә тохталғили болидиған йәрдин жирақ кәтмә.
5. Дохтурниң адәттики тәвсийәсигә асасән су ич. Дориларни ичиш вақтини өзгәртмә вә сайил үчүн уларни ташлима.
6. Дохтур контрол қилишни сориған болса, давамлишиш вақтини, бәлгиләрни, тамур соқуши яки қан бесимини вә бирнәччә саәттин кейинки һалитиңни йезип бар.
7. Қәдәм санини шәртлик мәхсәт қилма: 10 000 қәдәм инфаркттин кейин һәммигә ортақ тиббий норма әмәс.
8. Алоһидә рухсәт берилмигичә, күч билән мәшиқ қилишқа, жүгүрүшкә вә җиддий өрләшләргә қайтма.

Немишкә кардиореабилитатсийә өз алдиңға сайил қилиштин муһим

Кардиореабилитатсийә пәқәт маңиштинла ибарәт әмәс. Программада хәвпни баһалаш, жүклиминиң җиддийлигини таллаш, хәвп амиллирини контрол қилиш, дорилар билән ишләш, озуқлиниш, роһий қоллаш вә күндилик паалийәткә қайтиш пилани болиду. Мәркәздә мутәхәссис қан бесими вә тамур соқушиниң жүклимигә болған реакциясини текшүрәләйду, андин хәвпсиз болса мәшиқниң бир қисмини өйгә йөткәләләйду.

Әгәр көзму-көз мәркәзгә бериш мүмкин болмиса, клиникилиқ җәһәттин турақлиқ бәзи адәмләргә мутәхәссис билән даимий алақә қилиш шәрти билән өйдики яки гибрид кардиореабилитатсийә қоллинилиши мүмкин. Бу «халиғандәк сайил қил» дегәнлик әмәс: узақтин қоллинилидиған шәкилдиму баһалаш, мәхсәт, бәлгиләрни контрол қилиш вә тохташниң ениқ өлчәмлири болуши керәк.

Қайси бәлгиләрдә тохташ керәк

Сайил вақтида яки униңдин кейинла төвәндики бәлгиләр пәйда болса, тохта, аста қәдәмгә чүш яки олтуруп һалитиңни баһала:

• Көкрәк сөңиги артидики бесим, қисилиш, көйүш яки ағирлиқ, болупму қол, мүрә, арқа, бойун яки егәккә тарқалса;
• Адәттин ташқири яки туюқсиз күчәйгән нәпәс қисилиши;
• Бешиң айлиниши, һошидин кетәй дәп қелиш, һошниң елинмаслиғи яки туюқсиз аҗизлиқ;
• Интайин тез яки ритмсиз жүрәк соқуши;
• Көкрәктики қолайсизлиқ билән биллә соғуқ тәр, көңүл айниш яки ениқ рәңниң өчүшү;
• Күтүлгәндин бәк күчлүк вә дәм алғандин кейинму өтмәйдиған адәттин ташқири һарғиниш.

Көп учрайдиған соаллар

Инфаркттин кейин илгириләш рекорд билән әмәс, күндилик һаятни қанчилик хатирҗәм көтирәлишиң билән өлчиниду. Кардиореабилитатсийәгә йолланма ал, сөзлишиш синиқи вә жүклимә күндилигидин пайдилан, агаһландуруш бәлгилиригә «чидап кетимән» дәп қарима. Функционал илгириләшни баһалаш үчүн дохтур алтә минутлуқ маңиш синиқини бәлгүләп, пиланни түзитиш мүмкин.